آشنایی با انواع مزاج + راههای اصلاح مزاج های مختلف

[ad_1]

بی حوصلگی نشانه ی غلبه ی مزاج سوداوی است

راه اصلاح مزاج یا تعدیل مزاج در طب سنتی چیست؟ 

مزاج چیست؟

خون در جریان در رگ های بدن، از هضم غذا ناشی می گردد. در واقع مواد غذایی در معده تحت تأثیر نوعی تغییرات قرار می گیرد و به خون مبدل می گردد. در داخل خون، مزاج وجود دارد که دارای مواد یا خلط گرمی، خشکی، تری و سردی است. 

از خلط گرم با عنوان آتش، مزاج تر با عنوان آب، مزاج سرد با عنوان خاک و از مزاج خشک با عنوان باد یاد می گردد.

مزاج در لغت به معنی “درهم آمیختن” است. از منظر علمی مزاج شناسی، امری ارزشمند است که با شناخت ویژگی های روحی و جسمانی، مواد غذایی و گیاهان دارویی نوعی رژیم و سبک زندگی نوینی را ارائه می دهد تا به ارتقای سلامت جسمانی و روحانی اشخاص کمک نماید. 

انواع مزاج

به طور کلی مزاج به دو دسته ی اصلی تقسیم می گردد:

معتدل حقیقی

معتدل حقیقی امری انتزاعی و تخیلی است زیرا حاکی از تقسیم مساوی اخلاط در بدن دارد که این امر تا حدودی غیر شاید.

معتدل فرضی

خوبترین مزاج بدنی برای هر انسانی، معتدل فرضی است. زمانی مزاج یک انسان به حد اعتدال می رسد که میزان عناصر متضاد در بدن او به میزان مناسب ترکیب شوند. 

در ادامه چهار مزاج مرکب را بیان می نماییم:

مزاج گرم و تر یا دموی

مزاج گرم و خشک یا صفراوی

مزاج سرد و تر یا بلغمی

مزاج سرد و خشک یا سوداوی

اشخاص با مزاج گرم و تر به معاشرت و اجتماع گرایش دارند

سوء مزاج

هر چهار خلط تر، سرد، گرم و خشک برای سلامت بدن ضروری هستند. البته توجه داشته باشید که هر کدام از آن ها می بایست به یک اندازه و میزان معین وجود داشته باشند زیرا در صورت مغایرت، زمینه ی بروز بیماری ها را فراهم می کنند. 

به عبارتی دیگر، با به هم خوردن تعادل موجود میان خلط ها و تغییر در میزان کیفیت و کمیت آن ها، بیماری های گوناگون شکل می گیرند. این عارضه از عوامل محیطی سر چشمه می گیرد و با عنوان سوء مزاج شناخته می گردد. 

طب سنتی با تعدیل و اصلاح مزاج ، بیماری های خیلی بسیاری از قبیل فشار خون، روماتیسم، ضعف چشمی، نازایی، مشکلات معده، کبد چرب و… را درمان می نماید. همچنین از بروز بسیاری از بیماری های دیگر نیز پیشگیری می نماید. 

درمانگران طب سنتی، با بررسی موقعیت جسمی و روانی اشخاص، اقدام به ارائه ی رژیم غذایی مناسب، پرهیزات غذایی و داروهای گیاهی برای اصلاح مزاج می کنند. این تغییر مزاج فرآیندی درمانی است که در طی آن مزاج اصلی فرد به وسیله ی مصلحات به حالت اصلی باز می گردد. 

نقش مصلحات در اصلاح مزاج

به طور کلی مصلحات، مواد خوراکی و حتی غیر خوراکی هستند که به طور مستقیم در تعدیل طبع فرد نقش دارند. واژه ی مصلح در لغت به معنی اصلاح کننده است که روند هضم و جذب مواد غذایی را تسریع می بخشد. 

به طور مثال استفاده بیش از اندازه ی بادمجان برای اشخاص دموی باعث ضعف و مشکلات چشمی در فرد می گردد. مصلحات بادمجان، انار، گل پر و زیره هستند. شما قادر هستید با استفاده این قبیل مصلحات از بروز عارضه های بادمجان پیشگیری کنید.

عسل مصلح شیر و ماست است و برای اصلاح مزاج کاربرد دارد

اصول حاکم بر اصلاح مزاج

یکی اصل های مهم در اصلاح مزاج ، دست کشیدن از صرف غذا قبل از احساس سیری است. از آنجایی که فرایند انتقال پیام سیری از معده به مغز به کندی شکل می گیرد، فرد در موعد مناسب متوجه سیری نمی شود. لذا قبل از احساس سیری کامل از غذا خوردن دست بکشید. 

در ادامه بعضی از نکته های عمومی را بیان می نماییم:

•رفع یبوست

•رعایت حد اعتدال در استفاده مواد غذایی سرد و گرم

•پرهیز از روغن های صنعتی

•بهره گیری از روغن های طبیعی نظیر کنجد، زیتون

•پرهیز از استفاده قند های مصنوعی، فست فود و شیرینی

•استفاده آب سازگار با دمای محیط (روزانه حداقل ۸ لیوان)

•پرهیز از استفاده آب (نیم ساعت قبل از غذا و یک ساعت و نیم پس از غذا)

•پرهیز از استحمام در موقع شب

•پرهیز از استحمام در آب داغ یا سرد

•برخورداری از خواب کافی

•انجام فعالیت های روزانه (تحرک کافی)

•عدم استفاده چند ماده ی غذایی و ریزه خواری

•عدم استفاده از غذاهای خام در کنار غذاهای پخته شده نظیر صرف سالاد در کنار غذا

•استفاده دارو در زمان موعد

•تکمیل دوره ی درمان

توجه داشته باشید که بعد از تکمیل دوره ی درمان به منظور استوار سازی موقعیت تعادل در بدن، استفاده روزانه ی آب، ورزش ، خواب مناسب، استحمام در طول روز و پرهیز از استحمام در موقع شب را فراموش نکنید. 

اصلاح مزاج های مختلف

اصلاح مزاج گرم و تر

یکی از اهداف غذایی اصلاح مزاج، برقراری تعادل در غلبه ی مزاج گرم و مرطوب در بدن است. 

اصلاح مزاج دموی باعث کنترل دمای داخلی بدن، کم شدن قوای هاضمه، کم شدن فشار ناشی از حرارت بر روی اعضای مختلف بدن، کنترل بخارات می گردد. 

رژیم غذایی و پرهیزات غذایی در خصوص تغییر مزاج بلغمی

•نوشیدن آب جرعه جرعه

•انجام فعالیت بدنی و ورزش کافی

•استفاده غذاهای بخار پز، میوه و سالاد

•عدم پر خوری

•پیشگیری از بروز یبوست های مزمن

•پرهیز از صرف غذاهای پر کالری، شیرینی و لبنیات

•عدم استفاده نوشیدنی در موقع صرف غذا

•استحمام در بازه ی زمانی کوتاه با آب هم دمای بدن و حتی خنک تر از بدن

•پرهیز از مجادله و بحث

•عدم استفاده از غذاهایی با طبع گرم و مرطوب

از نشانه های غلبه ی دموی بر بدن، پرخاشگری است 

اصلاح مزاج گرم و خشک

غلبه ی مزاج صفراوی در بدن، زمینه ی بروز بی اشتهایی، لاغری شدید، زردی دندان، افکار آشفته، یبوست، بواسیر، ناباروری، زود انزالی، تپش قلب، کبد چرب، هپاتیت و… را فراهم می نماید.

هدف حکیمان طب سنتی از اصلاح مزاج گرم و خشک  در بدن، دفع خلط صفراوی و کم شدن خشکی عمومی بدن است. این فرایند استرس، تپش قلب و رنگ پوست را معتدل می سازد. 

نکته های قابل توجه در راستای اصلاح مزاج گرم و خشک:

اولویت درمان غلبه ی صفراوی در بدن، با استفاده مایعات کافی و غذاهای آبدار میسر است. علاوه بر این، گیاهان دارویی نظیر آلو، عناب، زرشک، چای لیمو عمانی، برگه و قیسی در کم شدن دمای داخلی بدن نقش دارند.

ضروری است که در دوره ی درمان و اصلاح مزاج صفراوی، از استفاده غذاهایی با طبع گرم و خشک، پر کالری، چرب، شامل نمک و ادویه، آجیل، مشروبات الکلی و سیگار پرهیز نمایید.

اصلاح مزاج بلغمی

غلبه ی بلغم نوعی تشدید سردی و رطوبت در بدن است که عارضه های نظیر کیست چربی، سفیدی مو، تورم مفاصل، پولیپ بینی، سینوزیت، سردرد، اختلال بویایی، آبریزش دهان، ریفلاکس معده، بوی بد دهان، تأخیر در هضم غذا، اختلال در کنترل ادرار، اختلال در روند عادت ماهیانه، عفونت رحم، اختلال در میل جنسی، سنگ کلیه و… را در پی دارد. 

اولویت درمانی و اصلاح اشخاص با مزاج بلغم، پرهیز از استفاده مواد غذایی با طبع سرد و مرطوب به ویژه در موقع شب است. روند این درمان، خیلی نماید است در نتیجه به صبر و استقامت خیلی بالایی نیاز دارد. 

نکته های ضروری در راستای اصلاح مزاج بلغم:

•کم شدن استفاده نمک

•ورزش روزانه

•نوشیدن آب ولرم

•پرهیز از نوشیدن آب یا هر نوشیدنی دیگر در کنار غذا

•پرهیز از پر خوری

•استعمال روغن های گرم

•منع استفاده مرغ، ماهی، برنج و لبنیات

•در صورت بهره گیری از لبنیات از مصلحاتی نظیر بابونه، زیره، آویشن، نعناع و پونه استفاده شود

زنجبیل در فرایند اصلاح مزاج به عنوان یکی از مصلحات غلبه ی بلغم استفاده می گردد

اصلاح مزاج سرد و خشک

از مزاج سرد و خشک با عنوان سوداوی نیز یاد می گردد. این خلط، مرموز ترین اخلاط در بدن است که با بیماری های مختلف رابطه دارد. به عبارتی دیگر، اختلالاتی نظیر کم خوابی، خلط سودا را در بدن شکل می دهند. در مقابل، غلبه ی سودا عامل کم خوابی است. 

اشخاص با مزاج سوداوی بیشتر تیز بین، مضطرب، حساس، زود رنج، متفکر و قابل اعتماد هستند.  غلبه ی سودا در بدن باعث بروز افسردگی، خشکی مخاط بینی، وسواس فکری، اشتهای کاذب، کم پشتی مو و لکه های تیره رنگ بر روی پوست می گردد. 

نکته های ضروری در راستای اصلاح مزاج سرد و خشک:

مزاج سوداویی، نوعی مزاج سرد و خشک است. بدین جهت در طول درمان، موادی نظیر خشکبار، بادمجان، قهوه، فست فود، شکلات، نوشابه های گاز دار، پنیر، ترشیجات، دخانیات، مشروبات الکلی و آب سرد منع استفاده دارد. 

علاوه بر این، در اکثر اصلاحات غذایی که توسط درمانگران طب سنتی ارائه شده است، به هم صحبتی با اشخاص مثبت اندیش و انجام فعالیت روزانه ی ورزش توصیه می گردد. 

لازم به ذکر است که غلبه ی مزاج سوداوی همیشه از سردی و خشکی نشأت نمی گیرد. بلکه در مواردی احتمال دارد که خلط دم و صفرا در بدن سوخته شود. این روند سودای سوخته را به وجود می آورد. سودای سوخته فرد را مستعد بیماری های اعصاب و روان می نماید و زمینه ی ظهور توده های سرطانی را فراهم می نماید. 

از دیگر تذکره های مصرفی در خصوص غلبه ی سودایی میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

•استفاده دم نوش هایی با طبع گرم نظیر بهار نارنج، باد رنج بویه، سنبل الطیب و اسطوخودوس

•استفاده نوشیدنی آب سیب یا آب هویج

•استفاده ی روزانه از مویز، گلابی، انجیر، بادام، کنجد، انگور

•بهره گیری از نان سنگک در ازاء نان لواش

•عدم بهره گیری از گوشت گوساله و گاو

•برنج قهوه ای جایگزینی خیلی مناسب برای برنج سفید است

•استفاده از سویق گندم، خرما، کشمش، انبه، آناناس، تخم کبک، جعفری، شوید، شیره ی خرما و انگور 

توجه داشته باشید که نتیجه بخشی هر اصلاح مزاجی به پشتکار و باور قلبی فرد نیاز دارد.

گرداوری:

[ad_2]

منبع : بیتوته