[ad_1]
شب یَلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیم کره شمالی زمین است. این شب به زمان غروب آفتاب از30 آذر تا طلوع آفتاب در 1 دی اطلاق میشود، ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام آن را مبارک میدارند و این شب را جشن میگیرند. این شب درنیمکره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین علت از آن شب به بعد طول روز زیادتر و طول شب کوتاهتر میشود.
شب یَلدا
ایرانیان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر میشود و تابش نور ایزدی افزونی مییابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید میخواندند و برای آن جشن بزرگی برپا میکنند.
میوه و خشكبار، اصلیترین خوراكیها در شب یلدا هستند و میوههایی كه برای این شب خریداری میشوند، میوههایی پاییزی و تابستانی، به خصوص انار و هندوانه هستند. بر پایه یك باور قدیمی، مردم با این كار با میوههای تابستانی وداع میكنند و با خوردن خشكبار گرم به استقبال سرما میروند و یلدا را جشن میگیرند تا نشانگر تقابل سرما، ناباروری، پژمردگی و مرگ با گرما، روشنایی، باروری، سبزی و زندگی باشد.
خواص خوراكیهای شب یلدا هر یك از خوراكیهای شب یلدا، خواص درمانی و طبیعی مخصوص دارند، چنانچه جعفر شهری در كتاب «طهران قدیم» در رابطه با خواص مواد غذایی كه در این شب خورده میشود، آورده است: «مردم معتقد بودند با خوردنیهای سفره شب یلدا، مثل خوراكیهای پای سفره هفتسین طبیعت گرم خود را میتوانند سرد كنند و طبیعت سرد خود را گرم كنند. به این صورت كه اگر از گرمی مزاج رنج میبرند، هندوانه و انار و اگر از سردی غمگین میشوند، توت و كشمش و خرما و مثل آن بخورند».
البته دکتر کوروش جعفریان متخصص تغذیه معتقد است؛ در علم چیزی به نام سردی و گرمی تایید نشده است اما فواید خوراكیهای شب یلدا به قدری زیاد است كه خوردن هر یك، خواص درمانی ویژه خود را دارد.
آجیل هفت قلم بادام، پسته، گردو، نخودچی و كشمش و باسلوق آجیل شب یلدا یا چله را تشکیل می دهند. این متخصص تغذیه با بیان این که مردم می بایست در انتخاب خشکبار به رنگ و مزه آن دقت کنند، بیان کرد: آجیل را قبل از غذا بخورید تا چاق نشوید.
وی خاطرنشان نمود: خشکبار به علت دارا بودن مواد فیبری سبب احساس سیری در فرد میشود و به کسانی که چاق هستند و یا مایل نیستند دچار اضافه وزن شوند، توصیه میشود این مواد را قبل از غذا استفاده کنند؛ برای چه که سبب پرشدن حجم معده و در نتیجه احساس سیری در اشخاص میشود.
خشکبار مصرفی در شب شامل مواد مقوی و ریزمغذیهایی مثل ویتامین آ، فسفر، منیزیم و دارای ترکیبات امگا 3 هستند که این مواد مقوی نقش مهمی در بدن ایفا میکنند.
وی در ادامه تاکید نمود: اشخاص می بایست تعادل را در استفاده خشکبار رعایت کنند. همچنین استفاده روزانه و پیوسته مقدار کمی خشکبار مناسب و تاثیرگذار بوده و سبب افزایش 3 تا 5 درصدی طول عمر انسان میشود.
مطالعات بسیاری نشان میدهد که استفاده مناسب مغزها ریسک بیماریهای قلبی عروقی را بین 20 تا 50 درصد کم شدن میدهد. همچنین این مواد کاهنده خطرات دیابت هستند و استفاده پیوسته مغزها خطر ابتلا به انواع سرطانها از جمله پروستات، ریه و سینه را کم شدن میدهد و حتی در کنترل فشار خون تاثیرگذار است.
مغز پسته از دید طب قدیم ایران گرم و خشك است و برای اشخاص گرم مزاج مناسب نیست. این میوه خیلی مقوی است و شامل ویتامینهای ب1، ب3 و ویتامین E بوده و املاح مقوی شامل آهن، پتاسیم، فسفر و كلسیم را داراست. مغز پسته به علت دارا بودن آهن، خون ساز است و معمولاً به افرادی كه از كمخونی فقر آهن رنج میبرند، استفاده آن توصیه میشود. همچنین آن را تقویت كننده نیروی جسمی میدانند. از دیگر خواص پسته میتوان به وجود كوآنزیم كیو10 اشاره كرد كه نوعی آنتیاكسیدان است و در پیشگیری از بیماریهای قلبی نافع است. از سوی دیگر افرادی كه مبتلا به نارسایی بد هستند، مبتلایان به نقرس، دیابت و ناراحتیهای كلیه می بایست از خوردن پسته خودداری كنند.
مغز گردو دارای پروتئین، قند، آب و چند اسید آلی، مقدار كمی اسانس و ویتامینهای A, B, C, Dو E است. این میوه شامل اسیدهای چرب سودمند و املاح معدنی نظیر كلسیم، پتاسیم، منیزیوم و فسفر است، تا جایی كه در بعضی منبع های، فسفر آن در رده منبع های غنی ذكر میكنند. گردو از دید طب قدیم ایران گرم و خشك است و برای کاهش كلسترول خون و پیشگیری از بیماریهای ریوی مناسب است. استفاده این میوه از تشكیل سنگ كلیه و سنگ كیسه صفرا پیشگیری میكند.
بعضی اشخاص شاید به خشکبار آلرژی داشته باشند، بیان کرد: بعضی از اشخاص بویژه کودکان زیر 3 سال به خشکبار به ویژه بادام زمینی که جز آجیل شب یلدا نیز هست حساسیت دارند. وی تهوع، شکم درد، دردهای مزمن را از علائم این آلرژی دانست و بیان کرد: خشکبار و بادام زمینی به علت آزاد کردن پروئتینها و فعل و انفعلات بدنی سبب ترشح هیستامین در بدن میشود که با خوردن آنتی هیستامین علائم از بین میرود. بدترین شکل آلرژی به مواد غذایی آلرژن این است که سیستم تنفسی نیز درگیر میشود و به اشخاص احساس خفگی دست میدهد. با این حال استفاده روزانه یک مشت خشكبار برای هر فرد توصیه میشود.
وی بیان کرد: هر 100گرم خشکبار و شیرینی 500 تا 600 کیلو کالری به همرا دارد و استفاده نامناسب و بی رویه این مواد سبب چاقی اشخاص درعید میشود. آجیلهای فریبنده آجیل و خشكبار جز خوراكیهای سنتی هستند كه مردم عادت كردهاند، به صورت فلهای خریداری كنند. البته هر كس دلایل مخصوصی دارد، بعضی از اشخاص به نكاتی مثل این كه «آجیل باز را میتوان از 50 گرم تا چندین كیلو و به میزان دلخواه خریداری كرد»، یا «آجیل باز قابل آزمون كردن است و در ضمن هزینهای هم برای بستهبندی نمیپردازیم» اشاره میكنند. اما بد نیست بدانید آجیل و خشكبار قابلیت آلودگی به قارچی نظیر آفلاتوكسین را دارند كه واحدهای صنعتی با توجه به وجود پروانههای بهداشتی، ضوابط و دستورالعملها ملزم به اندازهگیری قارچ آفلاتوكسین بر روی محصولاتشان هستند، اما در محصولات سنتی آجیل وخشكبار، این اندازهگیریها صورت نگرفته و محصول تولیدی قابل ردیابی نیست.
وی نیز ضمن تاکید بر استفاده آجیل های صنعتی به مردم توصیه نمود: در خرید آجیل شب یلدا به رنگ و مزه آنها توجه کنند و افزود: رنگ داخلی پسته سالم می بایست سبز و پوسته نازک دور پسته به رنگ بنفش باشد. در ایام مخصوص همچون عید نوروز و شب یلدا، بعضی کسبه برای کم شدن قیمت آجیل، مغزهای کهنه را وارد بازار میکنند که مردم می بایست در خرید این مواد غذایی دقت کنند. وی با رد تصور غلط مردم در مورد خوب بودن پستههای خندان بیان کرد: هر پسته خندانی سودمند نیست؛ برای چه که بعضی از فروشندگان برای اینکه پوست پسته ورم نماید و باز شود آن را در آب میاندازند و این احتمال خراب و کپک زدن پسته را افزایش میدهد.
دکتر جعفریان به مردم توصیه نمود؛ برای شناسایی پسته خندان از تقلبی، پوسته خارجی(سفیدرنگ) پسته خندان را فشار دهند اگر بسته شد، نشان دهنده این است که در آب گذاشته شد و در غیر این صورت (بسته نشدن) پسته سالم است. وی با اشاره به اینکه حداکثر نمکی که یک فرد می بایست در طول روز دریافت نماید 5 گرم است، به استفاده کنندگان پسته شور به علت نمک سود بودن پسته توصیه نمود: به علت عوارض استفاده زیاد نمک از جمله مشکلات قلبی عروقی از استفاده زیاد آن بپرهیزند.
دکتر جعفریان در ادامه با اشاره به خواص گردو به عنوان یکی دیگر از اقلام آجیل شب چله، آن را منبعی از امگا 6 و 3 دانست و به مردم توصیه نمود: گردو را با پوسته خارجی آن که قهوهای رنگ است، خریداری نمایید و در توضیح بیان کرد: بعضی فروشندگان برای این که گردو تازه به نظر برسد و افزایش وزن پیدا نماید آن را درون آب می اندازند که احتمال کپک زدن آن وجود دارد. وی به مردم توصیه نمود که از خرید گردوهایی که در پشت ویترین و در معرض نورخورشید هستند، بپرهیزند؛ برای چه که میزان چربی گردو در معرض نور و اکسیژن اکسید شده و کپکها و قارچها درون آن رشد میکنند.
به گفته دکتر جعفریان، مزه و مزه گردو شاخص خوبی برای شناسایی گردوی خوب است. وی به والدین توصیه نمود:
خوبتر است مغزها و آجیل را به صورت له و خورد شده به کودکان خود بدهید.
هندوانه به شرط چاقو! هندوانه میوه شب یلدا زیادتر یک میوه تابستانی است اما در هر زمان که استفاده شود دارای خواص درمانی بسیاری است. یک هندوانه به طور متوسط دارای 92 درصد آب و 8 درصد قند طبیعی است. به همین دلیل فاقد هرگونه چربی اما شامل مقادیرزیادی ویتامین و مواد معدنی و 49 واحد کالری است. این میوه به علاوه میتواند التهاب ناشی از بیماریهایی مثل آسم، آترواسکلروزیس، دیابت، سرطان روده و آرتروز را تسکین دهد. هندوانه صورتی رنگ منبع آنتی اکسیدان کاروتنوئیدی موسوم به لیکوپن است.
این آنتیاکسیدانهای مهم و قوی در تمام نقاط بدن، مولکولهای رادیکال آزاد را که با اکسیده کردن کلسترول باعث چسبیدن آنها به دیواره رگهای خونی شده و در نتیجه منجر به بروز حمله قلبی یا سکته مغزی شوند، در بدن خنثی میکنند. استفاده گوجه و هندوانه بدلیل داشتن لیکوپن به عنوان یک ماده آنتی اکسیدان در پیشگیری از بیماریهای سرطانی مؤثرند. همچنین هندوانه شامل لیپوسین است. لیپوسین یک آنتی اکسیدان است به همین دلیل انجمن قلب آمریکا استفاده هندوانه را به دلیل داشتن آنتی اکسیدان به عنوان یک ماده سودمند برای قلب مورد تایید قرار داده است. می بایست دقت نمایید که هندوانه برای افراد سرد مزاج و آنهائی که دارای معده سرد هستند، مناسب نیست. این افراد اگر میخواهند هندوانه بخورند می بایست آن را با شکر، عسل و یا گل قند بخورند. همچنین هندوانه در افراد سرد مزاج سبب درد مفاصل و ضعف جنسی میشود.
انار با مزه شب چله انار نه تنها مملو از ویتامین است بلکه همچون دشمن قوی در برابر بیماری هایی مثل سرطان، بیماری قلبی، سکته مغزی و فشار خون بالا میایستد. انار غنی از آنتی اکسیدانهای قوی است. الاژیک اسید موجود در انار از بروز سرطان پیشگیری نموده و رشد تومورهای سرطانی را نماید میكند.
انار برای سلامت قلب و عروق، پیشگیری از تصلب شریانها و سکتهها، پیشگیری از پیری زودرس و آلزایمر و پیشگیری از سرطانها بویژه سرطان پروستات سودمند است. تحقیقات نشان داده است که آب انار میتواند از خطر بیماری قلبی و سکته مغزی بکاهد. بعضی مطالعات نشان دادهاند که آب انار میتواند فشار خون را پایین آورده و به سلولهایی که سبب سرطان سینه میشوند حمله نماید.
در یک تحقیق نیز مشخص شده عصاره میوه انار شاید شامل عامل موثری در برابر سرطان پوست باشد. نوشیدن مقداری (حدود 28 گرم) آب انار در روز توسط مردان مبتلا به سرطان پروستات از پیشرفت سریع بیماری پیشگیری مینماید. اما به یاد داشته باشید کسانی که سرد مزاج هستند نباید در خوردن انار افراط کنند . زیرا معده را سست نموده و ایجاد نفخ مینماید.
زیاده روی در شب یلدا
البته قرار نیست كه شما در شب یلدا كه شب تندرستی نام گرفته، در اثر استفاده بیش از حد خوراكی ها یا استفاده از خوراكی های آلوده بیمار شوید و مزه بلندترین شب سال را با بیماری و درد تلخ كنید، در زیر توصیه هایی آورده شده كه به شما كمك می كند تا از بعضی موارد آزار دهنده پرهیز كنید:
1 – پوست میوه هایی مثل انار و هندوانه را حتماً به دقت بشویید، برای چه كه خوردن انار آب لمبو و هندوانه در صورتی كه آلوده باشند، هرگز لذت بخش نیست.
2 – اگر در آجیلی كه می خرید، بادام زمینی بدون پوسته قهوه ای و به شكل فله ای وجود دارد حتماً آن را پاك كنید و دقت كنید كه در بین آن دانه های سیاه ریز وجود نداشته باشد.
3 – افرادی كه از بالا بودن تری گلیسیرید خون رنج می برند، خوبتر است از استفاده دانه های چرب مثل پسته، بادام، گردو و… خودداری كنند.
4 – استفاده آجیل بو داده كه شامل نمك زیاد است به هیچ وجه به كسانی كه فشار خون بالایی دارند یا از مشكلات كلیوی رنج می برند، توصیه نمی شود.
5 – خوبتر است در انتخاب آجیل دقت كرده و به عنوان مثال پسته هایی كه پوست خیلی زرد براق یا مغز قرمز رنگ شده دارند و یا تخمه هایی كه برای پررنگ تر شدن از رنگ های مصنوعی در آنها استفاده كرده اند را خریداری نكنید.
6 – خوراكی های شب یلدا به اندازه كافی متنوع و حجیم هستند، پس توصیه من به شما این است كه یا شام را حذف كنید یا شام خیلی سبكی میل كنید.
7 – برای داشته باشید كه آجیل خام تا یك سال قابل نگهداشتن است، اما پس از تفت دادن خوبتر است هر چه زودتر استفاده شود
منبع:navad.net
[ad_2]
منبع : بیتوته
آخرین دیدگاهها