[ad_1]
کمخونی در بیماران سرطانی خیلی شایع است
همهچیز در خصوص کمخونی در بیماران سرطانی؛ علل، علائم و درمان
سرطان و کمخونی از جنبههای مختلفی با یکدیگر مرتبط هستند. کمخونی، که به معنای کمبود گلبولهای قرمز خون یا کم شدن توانایی آنها در انتقال اکسیژن است، میتواند به علت خود بیماری سرطان یا درمانهای مرتبط با آن ایجاد شود. این نوشته به بررسی ارتباط بین سرطان و کمخونی، علل، علائم، تشخیص و گزینههای درمانی آن میپردازد.
رژیم غذایی غنی از آهن به پیشگیری از کمخونی کمک مینماید
کمخونی چیست؟
کمخونی حالتی است که در آن تعداد گلبولهای قرمز خون یا ظرفیت انتقال اکسیژن آنها کم شدن مییابد. گلبولهای قرمز شامل هموگلوبین هستند، پروتئینی که با استفاده از آهن، اکسیژن را به بافتهای بدن منتقل مینماید. هنگامی تعداد گلبولهای قرمز یا سطح هموگلوبین کم شدن مییابد، توانایی بدن برای تأمین اکسیژن بافتها کم میشود که میتواند منجر به علائمی مثل خستگی، ضعف و تنگی نفس شود.
کمخونی خود یک بیماری نیست، بلکه نشانهای است که میتواند علل مختلفی داشته باشد، از جمله سرطان یا درمانهای آن.
رابطه بین سرطان و کمخونی
کمخونی در اشخاص مبتلا به سرطان خیلی شایع است و بعضی وقت ها حتی میتواند یکی از نخستین نشانههای بیماری باشد. تا 90 درصد از بیماران سرطانی شاید در طول بیماری یا درمان خود دچار کمخونی شوند. این مشکل بهویژه در سرطانهای مرتبط با خون (مثل لوسمی، لنفوم و مولتیپل میلوما) یا سرطانهایی که سبب خونریزی میشوند (مثل سرطان روده بزرگ) شایع است.
اگر کمخونی بدون علت مشخصی (مثل خونریزی شدید قاعدگی) رخ دهد، پزشک شاید بررسیهای زیادتری برای رد احتمال سرطان، بهویژه سرطان روده بزرگ یا سرطانهای خونی، توصیه نماید.
کمخونی شدید شاید درمان سرطان را به تأخیر بیندازد
علل کمخونی در بیماران مبتلا به سرطان
کمخونی در بیماران سرطانی میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. در زیر به چهار دلیل اصلی ارتباط بین سرطان و کمخونی اشاره میکنیم:
خونریزی مزمن ناشی از تومورها:
بعضی سرطانها، مثل سرطان روده بزرگ یا معده، میتوانند سبب خونریزیهای مزمن و میکروسکوپی شوند. این خونریزیها شاید بهتدریج سبب کم شدن گلبولهای قرمز و در نتیجه کمخونی شوند. به عنوان مثال، در یک مطالعه، 6 درصد از افرادی که به علت کمخونی فقر آهن به درمانگاه مراجعه نمودند، مبتلا به سرطان روده بزرگ بودند.
تأثیر سرطان بر مغز استخوان:
مغز استخوان، محل تولید گلبولهای قرمز خون، شاید توسط سرطانهای خونی مثل لوسمی یا لنفوم یا متاستاز سایر سرطانها (مثل سرطان سینه یا پروستات) تحت تأثیر قرار گیرد. این امر تولید گلبولهای قرمز را مختل مینماید و منجر به کمخونی میشود.
التهاب ناشی از سرطان
بعضی سرطانها سبب تولید مقادیر بسیاری سیتوکین (مواد شیمیایی التهابی) میشوند که میتوانند تولید گلبولهای قرمز در مغز استخوان را کم شدن دهند. این نوع کمخونی به عنوان “کمخونی بیماری مزمن” شناخته میشود.
عوارض درمانهای سرطان
• شیمیدرمانی: این درمان به سلولهای در حال رشد، از جمله گلبولهای قرمز، حمله مینماید. تخمین زده میشود که 70 تا 90 درصد افرادی که شیمیدرمانی دریافت میکنند، دچار کمخونی میشوند.
• پرتودرمانی: بهویژه در نواحی مثل جناغ سینه یا لگن، میتواند به مغز استخوان صدمه برساند و تولید گلبولهای قرمز را کم شدن دهد.
• ایمونوتراپی و درمانهای هدفمند: این درمانها شاید سبب التهاب یا صدمه به گلبولهای قرمز شوند.
• تغییرات رژیم غذایی: درمانهای سرطان میتوانند سبب کم شدن اشتها، زخم دهان یا تغییر در حس چشایی شوند که منجر به کمبود مواد مقوی مثل آهن، ویتامین B12 یا فولیک اسید و در نتیجه کمخونی میشود.
شیمیدرمانی تولید گلبولهای قرمز را کم شدن میدهد
علائم کمخونی
علائم کمخونی شاید بهتدریج ظاهر شوند و بعضی وقت ها در مراحل اولیه قابلتوجه نباشند. شایعترین علائم عبارتند از:
• خستگی و ضعف پیوسته
• رنگپریدگی پوست، لثهها یا بستر ناخنها
• تنگی نفس
• سرگیجه یا سبکی سر
• ضربان قلب سریع
• درد قفسه سینه
• سردی دستها و پاها
• تورم دستها یا پاها
• پیکا (تمایل به خوردن مواد غیرخوراکی مثل خاک)
• افزایش حساسیت به عفونت
اگر این علائم را تجربه مینمایید، بهویژه اگر مبتلا به سرطان هستید یا سابقه خانوادگی سرطان دارید، فوراً با پزشک خود مشورت نمایید.
تشخیص کمخونی
کمخونی معمولاً با آزمایش شمارش کامل خون (CBC) تشخیص داده میشود. این آزمایش اطلاعاتی در خصوص تعداد گلبولهای قرمز، سطح هموگلوبین و هماتوکریت ارائه میدهد. مقادیر طبیعی عبارتند از:
• گلبولهای قرمز: 4.32 تا 5.72 تریلیون سلول در لیتر برای مردان و 3.90 تا 5.03 تریلیون سلول در لیتر برای زنان
• هموگلوبین: کمتر از 13.5 گرم در 100 میلیلیتر برای مردان یا 12.0 گرم در 100 میلیلیتر برای زنان به عنوان کمخونی در نظر گرفته میشود
• هماتوکریت: 42 تا 54 درصد برای مردان و 38 تا 46 درصد برای زنان
آزمایشهای اضافی مثل حجم متوسط گلبول (MCV)، توزیع عرض گلبولهای قرمز (RDW) و میانگین غلظت هموگلوبین (MCHC) میتوانند به شناسایی دلیل دقیق کمخونی کمک کنند. در صورت مشکوک بودن به سرطان، آزمایشهایی مثل کولونوسکوپی برای بررسی سرطان روده بزرگ شاید توصیه شود.
لوسمی و لنفوم مستقیماً مغز استخوان را تحت تأثیر قرار میدهند
درمان کمخونی در بیماران مبتلا به سرطان
درمان کمخونی در بیماران سرطانی دو هدف اصلی دارد: درمان دلیل اصلی کمخونی و بهبود علائم آن. گزینههای درمانی شامل موارد زیر است:
انتقال خون:
در موارد شدید، انتقال خون میتواند بهشتاب تعداد گلبولهای قرمز را افزایش دهد و علائم را تسکین دهد.
داروهای محرک اریتروپوئز (ESAs):
داروهایی مثل اپوئتین آلفا (Procrit یا Epogen) یا داربپوئتین آلفا (Aranesp) میتوانند تولید گلبولهای قرمز را در مغز استخوان تحریک کنند. این داروها معمولاً برای بیمارانی که تحت شیمیدرمانی هستند استفاده میشوند.
مکملهای غذایی:
• آهن: مکملهای آهن (به صورت قرص یا تزریق وریدی) برای درمان کمخونی ناشی از کمبود آهن، مثل موارد مرتبط با سرطان روده بزرگ، تجویز میشوند.
• ویتامین B12 و فولیک اسید: در صورت کمبود این مواد مقوی، مکملها میتوانند به بهبود کمخونی کمک کنند.
تغییر رژیم غذایی:
استفاده غذاهای غنی از آهن مثل جگر، گوشت قرمز، غلات غنیشده، حبوبات، سبزیجات برگدار (مثل اسفناج و کلم پیچ)، سیبزمینی شیرین و میوههای خشک (مثل کشمش و زردآلو) میتواند به پیشگیری یا بهبود کمخونی خفیف کمک نماید.
درمان سرطان اصلی:
اگر کمخونی ناشی از حمله سرطان به مغز استخوان یا خونریزی تومور باشد، درمان خود سرطان (مثل جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی) میتواند به رفع کمخونی کمک نماید.
استروئیدها:
در مواردی مثل کمخونی همولیتیک مرتبط با لنفوم، استروئیدها شاید برای کم شدن تخریب گلبولهای قرمز استفاده شوند.
مقابله با کمخونی ناشی از سرطان
کمخونی، بهویژه خستگی ناشی از آن، میتواند برای بیماران سرطانی خیلی آزاردهنده باشد. برای مدیریت خوبتر کمخونی، این نکته های را در نظر بگیرید:
• رژیم غذایی متعادل: استفاده غذاهای غنی از آهن، ویتامین B12 و فولیک اسید را افزایش دهید.
• هیدراتاسیون: اطمینان حاصل نمایید که بدنتان بهخوبی هیدراته است، زیرا کمآبی میتواند علائم کمخونی را بدتر نماید.
• مدیریت فعالیتها: فعالیتهای روزانه خود را اولویتبندی نمایید و از خستگی بیش از حد اجتناب نمایید.
• تغییرات تدریجی موقعیت بدن: برای پیشگیری از افت فشار خون (سرگیجه موقع ایستادن)، بهآرامی از حالت نشسته یا خوابیده بلند شوید.
• مشورت با پزشک: هر گونه علائم غیرعادی را فوراً گزارش دهید تا درمان مناسب آغاز شود.
آیا کمبود آهن سبب سرطان میشود؟
هیچ مدرک علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد کمبود آهن مستقیماً سبب سرطان میشود. با این حال، کمخونی فقر آهن میتواند نشانهای از سرطانهایی مثل سرطان روده بزرگ باشد که سبب خونریزی مزمن میشوند. بر این اساس، اگر کمخونی بدون علت واضحی دارید، بررسیهای پزشکی برای شناسایی علل احتمالی، از جمله سرطان، ضروری است.
التهاب ناشی از سرطان تولید گلبول قرمز را مختل مینماید
سوالات متداول
1. آیا کمخونی میتواند نشانه سرطان باشد؟
بله، کمخونی بعضی وقت ها میتواند یکی از نخستین نشانههای سرطان باشد، بهویژه در سرطانهایی مثل سرطان روده بزرگ یا سرطانهای خونی.
2. برای چه شیمیدرمانی سبب کمخونی میشود؟
شیمیدرمانی به سلولهای در حال رشد، از جمله گلبولهای قرمز در مغز استخوان، حمله مینماید. این امر تولید گلبولهای قرمز را کم شدن میدهد و میتواند منجر به کمخونی شود. تخمین زده میشود که تا 90 درصد افرادی که برای تومورهای جامد شیمیدرمانی دریافت میکنند، دچار کمخونی شوند.
3. آیا همه بیماران سرطانی دچار کمخونی میشوند؟
خیر، همه بیماران سرطانی دچار کمخونی نمیشوند، اما این عارضه خیلی شایع است. تا 90 درصد از بیماران سرطانی شاید در مقطعی از بیماری یا درمان خود کمخونی را تجربه کنند، بهویژه در سرطانهای خونی یا در مواردی که درمانهایی مثل شیمیدرمانی یا پرتودرمانی دریافت میکنند.
4. آیا کمخونی میتواند درمان سرطان را مختل نماید؟
بله، کمخونی شدید میتواند سبب تأخیر در درمان سرطان یا کم شدن دوز داروها شود، زیرا تعداد پایین گلبولهای قرمز شاید توانایی بدن برای تحمل درمان را کم شدن دهد. درمان کمخونی میتواند به ادامه درمان مؤثر سرطان کمک نماید.
5. آیا کمبود آهن سبب سرطان میشود؟
خیر، هیچ مدرک علمی معتبری نشان نمیدهد که کمبود آهن مستقیماً سبب سرطان شود. با این حال، کمخونی فقر آهن میتواند نشانهای از سرطانهایی مثل سرطان روده بزرگ باشد که سبب خونریزی مزمن میشوند.
6. آیا کمخونی ناشی از سرطان با کمخونی معمولی متفاوت است؟
کمخونی ناشی از سرطان شاید به علت عواملی مثل خونریزی تومور، صدمه مغز استخوان یا التهاب ناشی از سرطان ایجاد شود که در کمخونیهای معمولی (مثل کمبود آهن به علت رژیم غذایی نامناسب) کمتر دیده میشود. با این حال، علائم و روشهای تشخیص (مثل آزمایش CBC) مشابه هستند، اما درمان شاید به علت وجود سرطان پیچیدهتر باشد.
نتیجهگیری
کمخونی یک عارضه شایع در بیماران مبتلا به سرطان است که میتواند به علت خود بیماری، درمانهای آن یا عوامل دیگر ایجاد شود. شناسایی و درمان بهموقع کمخونی نهتنها علائم را کم شدن میدهد، بلکه میتواند به بهبود اثربخشی درمان سرطان و کیفیت زندگی بیمار کمک نماید. اگر مبتلا به سرطان هستید، با تیم پزشکی خود در مورد راههای پیشگیری و مدیریت کمخونی مشورت نمایید و هرگونه علائم غیرعادی را فوراً گزارش دهید.
[ad_2]
منبع : بیتوته
آخرین دیدگاهها