همه‌چیز در خصوص ونکومایسین؛ از کاربرد تا عوارض

• نام دارو: ونکومایسین

• نام لاتین: Vancomycin

• نام تجاری: Vancocin, Vancoled, Lyphocin

• رده دارویی: آنتی‌بیوتیک گلیکوپپتیدی

• اشکال دارویی: ویال تزریقی 

• فروش دارو: با نسخه پزشک

• درمان عفونت‌های شدید ناشی از باکتری‌های گرم مثبت، به‌ویژه استافیلوکوک مقاوم به متی‌سیلین (MRSA)

• درمان اندوکاردیت باکتریایی

• درمان عفونت‌های استخوان و مفاصل

• درمان سپتی‌سمی ناشی از استافیلوکوک

• درمان عفونت‌های پوستی و بافت نرم

• درمان پنومونی بیمارستانی

• درمان کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل (به‌صورت خوراکی)

• پروفیلاکسی در جراحی‌های ویژه (مثل جراحی قلب)

• درمان مننژیت باکتریایی در موارد ویژه

• حساسیت شدید (آنافیلاکسی) به ونکومایسین یا سایر گلیکوپپتیدها

• بیماران با نارسایی شدید کلیوی بدون تنظیم دوز

• بیماران با سابقه عکس العمل‌های شدید پوستی به ونکومایسین

مقدار، نوع و توالی زمانی داروهایی که استفاده می‌نمایید به موارد زیر بستگی دارد:

• سن بیمار

• نوع و شدت بیماری تحت درمان

• روش عکس العمل به نخستین مقدار مصرفی دارو

• سایر شرایط پزشکی بیمار

• تزریقی: معمولاً ۱۵-۲۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر ۸-۱۲ ساعت به‌صورت انفوزیون وریدی (بیش از ۱-۲ ساعت)

• تنظیم دوز در بیماران با نارسایی کلیوی ضروری است.

• سطح خونی ونکومایسین می بایست پایش شود تا از سمیت پیشگیری شود.

• در کودکان: دوز معمول ۱۰-۱۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر ۶-۸ ساعت

• در بزرگسالان با عملکرد طبیعی کلیه: ۱-۲ گرم هر ۱۲ ساعت

• انفوزیون سریع شاید سبب سندرم مرد قرمز (Red Man Syndrome) شود.

• دارو می بایست تحت نظر پزشک و بر پایه وزن، عملکرد کلیه و نوع عفونت تجویز شود.

• استفاده دارو نباید بدون تجویز پزشک قطع شود.

• در صورت فراموش کردن دوز، به محض یادآوری استفاده شود، مگر اینکه نزدیک زمان دوز بعدی باشد.

• از استفاده دوز مضاعف برای جبران دوز فراموش‌شده خودداری نمایید.

• در صورت بروز علائم غیرعادی، فوراً به پزشک مراجعه نمایید.

• تهوع و استفراغ

• اسهال

• تب

• لرز

• بثورات پوستی

• سندرم مرد قرمز (قرمزی پوست به علت انفوزیون سریع)

• کم شدن شنوایی یا سمیت گوش (اتوتوکسیسیتی)

• صدمه کلیوی (نفروتوکسیسیتی)

• ترومبوفلبیت در محل تزریق

• عکس العمل‌های آلرژیک مثل کهیر یا آنافیلاکسی

• کم شدن پلاکت (ترومبوسیتوپنی)

• کم شدن گلبول‌های سفید (نوتروپنی)

• درد یا ناراحتی در محل تزریق

• سرگیجه

• سردرد

• خستگی

• درد عضلانی

نکته: در صورت مشاهده هر کدام از این علائم حتما به پزشک خود آگاهی دهید.

• آمینوگلیکوزیدها (مثل جنتامایسین): افزایش خطر سمیت کلیوی و شنوایی

• دیورتیک‌های لوپ (مثل فوروزماید): افزایش خطر نفروتوکسیسیتی

• داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs): شاید خطر صدمه کلیوی را افزایش دهد

• سیکلوسپورین: افزایش خطر سمیت کلیوی

• آمفوتریسین B: افزایش خطر نفروتوکسیسیتی

• کولستی‌رامین: شاید اثربخشی ونکومایسین خوراکی را کم شدن دهد

• داروهای بیهوشی: شاید خطر افت فشار خون را افزایش دهد

نکته: برای پیشگیری از این تداخل، فهرست تمام داروهایی که استفاده می‌نمایید را در اختیار پزشکتان قرار دهید.

• حساسیت به داروهای دیگر: در صورت حساسیت به سایر آنتی‌بیوتیک‌ها (مثل تیکوپلانین)، پزشک را مطلع نمایید.

• استفاده ونکومایسین در دوران بارداری: رده C؛ فقط در صورت ضرورت و با تجویز پزشک استفاده شود.

• استفاده ونکومایسین در دوران شیردهی: با احتیاط استفاده شود؛ شاید در شیر مادر ترشح شود.

• استفاده ونکومایسین در سالمندان: به علت کم شدن عملکرد کلیه، نیاز به پایش دقیق و تنظیم دوز دارد.

• استفاده ونکومایسین در کودکان: با احتیاط و تحت نظر پزشک با دوز مناسب استفاده شود.

• ونکومایسین با مهار سنتز دیواره سلولی باکتری‌های گرم مثبت عمل می‌نماید.

• با اتصال به پیش‌سازهای پپتیدوگلیکان، از تشکیل دیواره سلولی پیشگیری می‌نماید.

• به‌ویژه علیه باکتری‌های مقاوم مثل MRSA و کلستریدیوم دیفیسیل مؤثر است.

• اثر باکتریوسیدال (کشنده باکتری) دارد.

• در عفونت‌های سیستمیک به‌صورت وریدی و در کولیت به‌صورت خوراکی استفاده می‌شود.

• در دمای ۱۵-۲۵ درجه سانتی‌گراد نگهداشتن شود.

• دور از نور و رطوبت نگهداشتن شود.

• محلول آماده‌شده تزریقی می بایست در یخچال (۲-۸ درجه سانتی‌گراد) نگهداشتن شود و طی ۱۴ روز استفاده شود.

• از نگهداشتن دارو در دسترس کودکان خودداری نمایید.

• دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک استفاده نمایید.

• دوره درمان را کامل نمایید، حتی اگر علائم بهبود یافت.

• در صورت بروز علائم آلرژیک (مثل بثورات پوستی یا تنگی نفس)، فوراً به پزشک مراجعه نمایید.

• عملکرد کلیه و شنوایی خود را طی درمان پایش نمایید.

• از استفاده الکل یا سایر موادی که شاید به کلیه‌ها صدمه برساند خودداری نمایید.

• در صورت بروز اسهال شدید، فوراً به پزشک آگاهی دهید.

• دارو را در زمان‌های تعیین‌شده استفاده نمایید تا سطح خونی ثابت بماند.

• در صورت استفاده خوراکی، دارو را با معده خالی استفاده نمایید.

مطلبی که مطالعه می‌نمایید صرفا جنبه‌ی افزایش آگاهی دارد؛ خود درمانی و تجویز دارو با تکیه بر این مطالب جایز نیست. برای استفاده دارو حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.