نالیدیکسیک اسید: آنتی‌بیوتیک نیرومند در برابر باکتری‌ها

• نام دارو: نالیدیکسیک اسید

• نام لاتین: Nalidixic Acid

• نام تجاری: NegGram، Nalidex

• رده دارویی: آنتی‌بیوتیک کینولون صناعی

• اشکال دارویی: قرص 

• فروش دارو: با نسخه پزشک

• درمان عفونت‌های حاد و مزمن مجاری ادراری ناشی از باکتری‌های گرم منفی حساس (به جز گونه‌های پسودوموناس)

• پیشگیری از عود عفونت‌های ادراری در موارد ویژه

• حساسیت شناخته‌شده به نالیدیکسیک اسید یا سایر کینولون‌ها

• کودکان زیر ۳ ماه

• بیماران مبتلا به پورفیری یا سابقه اختلالات تشنجی

مقدار، نوع و توالی زمانی داروهایی که استفاده می نمایید به موارد زیر بستگی دارد:

• سن بیمار

• نوع و شدت بیماری تحت درمان

• روش عکس العمل به نخستین مقدار مصرفی دارو

• سایر شرایط پزشکی بیمار

• بزرگسالان و نوجوانان بالای ۱۲ سال: ۱ گرم (۲ قرص ۵۰۰ میلی‌گرمی) هر ۶ ساعت به زمان ۷ تا ۱۴ روز. در درمان عفونت‌های مزمن، دوز شاید به ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت کم شدن یابد.

• کودکان بالای ۳ ماه: ۵۰-۶۰ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز در ۴ دوز منقسم. در درمان طولانی‌زمان، دوز به ۳۰ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز کم شدن می‌یابد.

• دارو را ترجیحاً با معده خالی (۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت پس از غذا) استفاده نمایید.

• در صورت بروز مشکلات گوارشی، می‌توان دارو را همراه غذا یا شیر استفاده نمود.

• دوره درمان را کامل نمایید، حتی اگر علائم بهبود یافت.

• در صورت فراموشی یک دوز، به محض یادآوری استفاده نمایید، مگر اینکه نزدیک زمان دوز بعدی باشد. دوز را دو برابر نکنید.

• در طول درمان روزانه ۲-۳ لیتر آب بنوشید.

• قبل از آغاز درمان، کشت و آنتی‌بیوگرام ادرار آماده کردن شود.

• اگر بعد از ۴۸ ساعت علائم بهبود نیافت، به پزشک مراجعه نمایید.

• تهوع

• استفراغ

• اسهال

• درد شکمی

• سردرد

• سرگیجه

• خواب‌آلودگی

• تاری دید یا اختلالات بینایی

• حساسیت به نور (فتوسنسیتیویتی)

• بثورات پوستی یا کهیر

• تب

• لرز

• تشنج (به‌ویژه در بیماران با سابقه صرع)

• افزایش فشار داخل جمجمه

• سایکوز سمی

• عکس العمل‌های حساسیتی (آنافیلاکسی)

• کم‌خونی همولیتیک (به‌ویژه در بیماران با کمبود G6PD)

• لکوپنی یا ترومبوسیتوپنی

• زردی یا تیرگی ادرار

• بی‌رنگ شدن مدفوع

• ضعف غیرعادی

• سفتی مفاصل

• تغییر در حس بینایی یا تشخیص رنگ‌ها

• دوبینی

• ائوزینوفیلی

• اسیدوز متابولیک

• لتارژی

• توهمات

نکته: در صورت مشاهده هر کدام از این علائم حتما به پزشک خود آگاهی دهید.

• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن): افزایش خطر تشنج

• آنتی‌اسیدها (شامل منیزیم، آلومینیوم یا کلسیم): کم شدن جذب نالیدیکسیک اسید

• سوکرالفیت: کم شدن جذب نالیدیکسیک اسید

• وارفارین: افزایش اثر ضد انعقادی وارفارین

• سیکلوسپورین: شاید تداخل ایجاد نماید

• محصولات شامل آهن، روی یا کلسیم: کم شدن جذب نالیدیکسیک اسید

• کیناپریل یا دیدانوزین: کم شدن جذب نالیدیکسیک اسید

• ویتامین C: افزایش اثر نالیدیکسیک اسید و کم شدن مقاومت باکتریایی

نکته: برای پیشگیری از این تداخل، فهرست تمام داروهایی که استفاده می نمایید را در اختیار پزشکتان قرار دهید.

• حساسیت به داروهای دیگر: در صورت حساسیت به نالیدیکسیک اسید، سایر کینولون‌ها (مثل نورفلوکساسین، سیپروفلوکساسین) یا هر ماده دیگر (غذاها، رنگ‌ها، مواد نگهدارنده)، پزشک را مطلع نمایید.

• استفاده نالیدیکسیک اسید در دوران بارداری: استفاده در سه‌ماهه اول بارداری منع شده است. در سه‌ماهه دوم و سوم با احتیاط و تحت نظر پزشک استفاده شود (دسته C).

• استفاده نالیدیکسیک اسید در دوران شیردهی: با احتیاط استفاده شود، زیرا مقادیر کمی از دارو در شیر مادر ترشح می‌شود و شاید عوارضی مثل کم‌خونی همولیتیک در شیرخوار ایجاد نماید.

• استفاده نالیدیکسیک اسید در سالمندان: با احتیاط استفاده شود، زیرا نیمه‌عمر دارو در سالمندان شاید تا ۱۱.۵ ساعت افزایش یابد و خطر عوارض جانبی زیادتر است.

• استفاده نالیدیکسیک اسید در کودکان: در کودکان بالای ۳ ماه با دوز تنظیم‌شده بر پایه وزن بدن استفاده شود. کودکان نسبت به عوارض جانبی حساس‌تر هستند.

• نالیدیکسیک اسید با مهار آنزیم DNA gyrase، از همانندسازی DNA باکتری پیشگیری می‌نماید.

• این عمل سبب اختلال در سنتز RNA و پروتئین‌های ضروری باکتری می‌شود.

• اثر باکتری‌کش (باکتریسید) در غلظت‌های بالا و باکتریواستاتیک در غلظت‌های پایین دارد.

• به‌ویژه علیه باکتری‌های گرم منفی (مثل اشرشیا کلی، پروتئوس، انتروباکتر) مؤثر است.

• جذب سریع از دستگاه گوارش، تجمع در کلیه و دفع عمدتاً از راه ادرار.

• در ظروف دربسته نگهداشتن شود.

• در دمای ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد و دور از نور و رطوبت نگهداشتن شود.

• از یخ‌زدگی دارو پیشگیری شود.

• دور از دسترس کودکان نگهداشتن شود.

• از قرار گرفتن در معرض نور شدید آفتاب یا نور مصنوعی (UV) خودداری نمایید.

• در صورت بروز حساسیت به نور، استفاده دارو را قطع نموده و به پزشک آگاهی دهید.

• در طول درمان مایعات زیاد (۲-۳ لیتر در روز) استفاده نمایید.

• در صورت بروز علائمی مثل تاری دید، سرگیجه یا خواب‌آلودگی، از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات خودداری نمایید.

• اگر درمان بیش از ۲ هفته طول کشید، آزمایش‌های خون، کبد و کلیه انجام دهید.

• تاریخ انقضای دارو را بررسی نمایید و از استفاده داروی تاریخ‌گذشته خودداری نمایید.

• دارو را فقط برای بیماری تجویز‌شده استفاده نمایید و به دیگران توصیه نکنید.

• در صورت استفاده اتفاقی بیش از دوز توصیه‌شده، فوراً به بیمارستان مراجعه نمایید.

مطلبی که مطالعه می‌نمایید صرفا جنبه‌ی افزایش آگاهی دارد؛ خود درمانی و تجویز دارو با تکیه بر این مطالب جایز نیست. برای استفاده دارو حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.