آسپاراژیناز؛ همه آنچه می بایست در خصوص این داروی ضد سرطان بدانید

• نام دارو: آسپاراژیناز

• نام لاتین: Asparaginase

• نام تجاری: Elspar

• رده دارویی: داروهای ضد سرطان

• اشکال دارویی: پودر

• فروش دارو: بانسخه

• درمان لوسمی حاد لنفاوی

• درمان لوسمی حاد مغز استخوان 

• درمان لنفوم غیر هوچکین 

• حساسیت به دارو: اگر فردی به آسپاراژیناز یا هر یک از اجزای تشکیل‌دهنده آن حساسیت داشته باشد، نباید از این دارو استفاده نماید. عکس العمل‌های آلرژیک به آسپاراژیناز شاید شدید و حتی کشنده باشد.

• پانکراتیت: افرادی که سابقه پانکراتیت (التهاب لوزالمعده) دارند یا در حال حاضر به این بیماری مبتلا هستند، نباید از آسپاراژیناز استفاده کنند. زیرا این دارو شاید خطر ابتلا به پانکراتیت را افزایش دهد.

• اختلالات انعقادی خون: آسپاراژیناز شاید سبب اختلال در انعقاد خون شود. بر این اساس، افرادی که دارای اختلالات انعقادی خون هستند، می بایست با احتیاط و تحت نظر پزشک از این دارو استفاده کنند.

• بارداری و شیردهی: زنان باردار و شیرده می بایست از استفاده آسپاراژیناز خودداری کنند، زیرا ایمنی استفاده این دارو در دوران بارداری و شیردهی به طور کامل مشخص نشده است.

• سن بیمار

• نوع و شدت بیماری تحت درمان

• روش عکس العمل به نخستین مقدار مصرفی دارو

• سایر شرایط پزشکی بیمار

• نوع و مرحله سرطان بر مقدار و روش استفاده دارو تأثیر می‌گذارد.

• داروهای دیگری که بیمار استفاده می‌نماید نیز شاید بر دوز و روش استفاده آسپاراژیناز تأثیر بگذارند.

• این دارو توسط یک متخصص مواظبت‌های بهداشتی، معمولاً در محیط بیمارستان، به صورت تزریق به عضله، زیر پوست یا داخل ورید تزریق می‌شود. دوز دارو بر پایه موقعیت پزشکی شما و جواب به درمان تعیین می‌شود.

• آسپاراژیناز در انواع مختلفی وجود دارد که هر کدام شاید روش استفاده متفاوتی داشته باشند.

• آسپاراژیناز معمولاً در ترکیب با سایر داروهای شیمی‌درمانی استفاده می‌شود و روش استفاده آن شاید به این ترکیبات بستگی داشته باشد.

• شاید درد یا تورم در محل تزریق، حالت تهوع، استفراغ، گرفتگی معده، از دست دادن اشتها، سردرد، کمبود انرژی یا خواب‌آلودگی رخ دهد.

• اگر هرگونه عوارض جانبی جدی داشتید، بلافاصله به پزشک خود آگاهی دهید، از جمله:

• درد شدید معده همراه با تهوع/استفراغ

• تورم معده/شکم

• تغییرات ذهنی/روحی

• لرزش

• سفتی عضلات

• درد مفصلی

• تورم دست‌ها/پاها/پاهای پایین

• زردی چشم‌ها/پوست

• خونریزی یا کبودی غیرمعمول (مثل خونریزی بینی، مدفوع سیاه یا خون آلود)

• علائم قند خون بالا (مثل تشنگی غیرمعمول، ادرار مکرر)

• تغییرات بینایی

• غش کردن

• سردرد شدید

• سرگیجه شدید

• تشنج

• درد قفسه سینه

• این دارو می‌تواند توانایی بدن را برای مبارزه با عفونت کم شدن دهد. اگر علائم عفونت مثل گلودردی که برطرف نمی‌شود، تب، لرز یا زخم‌های دهان یا لب‌ها را تجربه کردید، بلافاصله به پزشک خود آگاهی دهید.

• عکس العمل آلرژیک خیلی جدی به این دارو نادر است. با این حال، اگر علائم عکس العمل آلرژیک جدی را مشاهده کردید، بلافاصله کمک پزشکی بگیرید، از جمله: راش ، خارش/تورم (به ویژه صورت/زبان/گلو) ، سرگیجه شدید و مشکل در تنفس

نکته: در صورت مشاهده هر کدام از این علائم حتما به پرشک خود آگاهی دهید.

• داروهای شیمی درمانی

• کورتیکواستروئیدها

• داروهای ضد انعقاد

• داروهای کم شدن دهنده قند خون

• داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

نکته: برای پیشگیری از این تداخل، فهرست تمام داروهایی که استفاده می نمایید را در اختیار پزشکتان قرار دهید.

• حساسیت به داروهای دیگر: قبل از دریافت آسپاراژیناز، به پزشک یا داروساز خود آگاهی دهید که آیا به آن حساسیت دارید یا هرگونه حساسیت دیگری دارید. این محصول شاید شامل مواد غیرفعال باشد که می‌تواند سبب عکس العمل‌های آلرژیک یا مشکلات دیگر شود. برای اطلاعات زیادتر با داروساز خود مشورت نمایید.

• استفاده آسپارژیناز در دوران بارداری: اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید به پزشک خود آگاهی دهید. شما نباید در حین استفاده از آسپاراژیناز باردار شوید. آسپاراژیناز شاید به جنین صدمه برساند. پزشک شما می بایست قبل از آغاز این دارو، آزمایش بارداری انجام دهد. در حین استفاده از این دارو و تا 3 ماه بعد از آخرین دوز، در مورد روش‌های قابل اعتماد کنترل بارداری غیر هورمونی (مثل کاندوم، دیافراگم همراه با اسپرم کش) با پزشک خود مشورت نمایید. اگر باردار شدید، بلافاصله با پزشک خود در مورد خطرات و مزیت های این دارو صحبت نمایید.

• استفاده آسپارژیناز در دوران شیردهی: مشخص نیست که آیا آسپاراژیناز وارد شیر مادر می‌شود. به علت خطر احتمالی برای نوزاد، شیردهی در حین استفاده از این دارو توصیه نمی‌شود. قبل از شیردهی با پزشک خود مشورت نمایید.

• استفاده آسپارژیناز در سالمندان: آسپاراژیناز دارویی است که عمدتاً برای درمان بعضی سرطان‌ها، به ویژه لوسمی حاد لنفوبلاستیک (ALL) استفاده می‌شود. اگرچه این دارو برای درمان سرطان در همه گروه‌های سنی، از جمله سالمندان، تجویز می‌شود، اما بعضی نکته های ویژه در مورد استفاده آسپاراژیناز در سالمندان می بایست مورد توجه قرار گیرد.

• استفاده آسپارژیناز در کودکان: آسپاراژیناز یکی از داروهای مهم در درمان لوسمی حاد لنفوبلاستیک (ALL) در کودکان است. این دارو با پیشگیری از تولید پروتئین در سلول‌های سرطانی، به توقف رشد تومور کمک می‌نماید. با این حال، مثل هر داروی دیگری، آسپاراژیناز نیز عوارضی دارد که در کودکان می بایست با دقت زیادتری مورد توجه قرار گیرد.

• آسپاراژیناز آنزیمی است که با مواد طبیعی لازم برای رشد سلول های سرطانی تداخل می نماید. با از بین بردن یا توقف رشد سلول های سرطانی عمل می نماید.

• این دارو در بیمارستان یا درمانگاه تجویز می گردد و در خانه نگهداشتن نمی شود.

• قبل از انجام جراحی، به پزشک یا دندانپزشک خود در مورد تمام محصولاتی که استفاده می‌نمایید (از جمله داروهای تجویزی، بدون نسخه و محصولات گیاهی) آگاهی دهید.

• در موقع استفاده از وسایل تیز مثل تیغ یا ناخن‌گیر و اجتناب از فعالیت‌هایی مثل ورزش‌های تماسی، احتیاط نمایید تا احتمال بریدگی، کبودی یا صدمه دیدگی را کم شدن دهید.

• قبل از انجام هرگونه واکسیناسیون، به متخصص مواظبت‌های بهداشتی خود آگاهی دهید که از آسپاراژیناز استفاده می‌نمایید. از تماس با افرادی که اخیراً واکسن‌های زنده (مثل واکسن آنفلوآنزای استنشاقی از راه بینی) دریافت نموده‌اند خودداری نمایید.

• این دارو شاید سبب خواب‌آلودگی شود. الکل یا ماریجوانا (کانابیس) می‌تواند شما را زیادتر خواب‌آلود نماید. تا زمانی که می‌توانید با خیال راحت رانندگی نمایید، از رانندگی، استفاده از ماشین‌آلات یا انجام هر کاری که نیاز به هوشیاری دارد خودداری نمایید. استفاده نوشیدنی‌های الکلی را محدود نمایید. اگر از ماریجوانا (کانابیس) استفاده می‌نمایید، با پزشک خود مشورت نمایید.

• قبل از استفاده از این دارو، سابقه پزشکی خود، به‌ویژه پانکراتیت و بیماری کبدی خود را به پزشک یا داروساز خود آگاهی دهید.   

مطلبی که مطالعه می‌نمایید صرفا جنبه‌ی افزایش آگاهی دارد؛ خود درمانی و تجویز دارو با تکیه بر این مطالب جایز نیست. برای استفاده دارو حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.