[ad_1]
توده آدنکس رحم بیشتر در تخمدانها یا لولههای فالوپ ایجاد میشود
آدنکسال چیست؟ راهنمای جامع علائم، علل و درمان
توده آدنکس رحم (Adnexal Mass) به رشد یا تودهای گفته میشود که در نزدیکی رحم، معمولاً در تخمدانها، لولههای فالوپ یا بافتهای همبند اطراف آنها تشکیل میشود. این تودهها میتوانند خوشخیم (غیرسرطانی) یا در موارد نادر بدخیم (سرطانی) باشند. بسیاری از تودههای آدنکسال بهصورت خودبهخود و بدون نیاز به درمان برطرف میشوند، اما بعضی شاید نیاز به نظارت یا مداخله پزشکی مثل جراحی داشته باشند. این نوشته به بررسی علل، علائم، تشخیص، درمان و چشمانداز تودههای آدنکسال میپردازد.
اکثر تودههای آدنکسال خوشخیم و غیرسرطانی هستند
توده آدنکس رحم چیست؟
توده آدنکسال به هر نوع رشد یا تودهای اطلاق میشود که در ناحیه آدنکسای رحم، یعنی تخمدانها، لولههای فالوپ و رباطهای نگهدارنده این اندامها، ایجاد میشود. این تودهها میتوانند بهصورت کیستهای پر از مایع یا تودههای جامد باشند. اکثر تودههای آدنکسال خوشخیم هستند و در عرض چند ماه خودبهخود برطرف میشوند. با این حال، در بعضی موارد، این تودهها شاید نشانهای از شرایط جدیتر مثل سرطان یا حاملگی خارج رحمی باشند.
آدنکسا به مجموعه تخمدانها، لولههای فالوپ و بافتهای همبند اطراف آنها اشاره دارد که نقش مهمی در سیستم تولیدمثلی زنان ایفا میکنند. تخمدانها مسئول تولید تخمک و هورمونهای استروژن و پروژسترون هستند، در حالی که لولههای فالوپ تخمک را از تخمدان به رحم منتقل میکنند.
علائم تودههای آدنکسال
بسیاری از اشخاص مبتلا به توده آدنکسال هیچگونه علائمی را تجربه نمیکنند و این تودهها بیشتر در طی معاینات روتین لگنی یا به دلایل دیگر کشف میشوند. با این حال، در صورت بروز علائم، شاید شامل موارد زیر باشند:
• درد لگنی یا شکمی: درد میتواند پیوسته یا متناوب باشد و شاید با گرفتگیهای قاعدگی شدیدتر از حد معمول یا درد موقع رابطه جنسی همراه باشد.
• احساس فشار یا پری در لگن یا شکم: این احساس شاید با سیری سریع موقع غذا خوردن همراه باشد.
• مشکلات ادراری: مثل تکرر ادرار یا سختی در ادرار کردن.
• نفخ یا یبوست: مشکلات گوارشی که شاید به علت فشار توده روی اندامهای مجاور ایجاد شود.
• خونریزی غیرمعمول واژینال: بهویژه در سه ماهه اول بارداری یا خارج از دورههای قاعدگی.
• تهوع، استفراغ یا تب: این علائم شاید نشانهای از عوارض جدی مثل پیچخوردگی تخمدان یا آبسه باشند.
در صورت بروز علائم شدید مثل درد لگنی ناگهانی و شدید، خونریزی واژینال در اوایل بارداری، یا تب و استفراغ، ضروری است فوراً به پزشک مراجعه نمایید، زیرا این علائم شاید نشانه یک اورژانس پزشکی باشند.
توده آدنکس رحم گاهی در معاینه لگنی کشف میشود
علل تودههای آدنکسال
تودههای آدنکسال میتوانند به دلایل متعددی ایجاد شوند که به دو دسته کلی ژنیکولوژیک (مرتبط با سیستم تولیدمثلی) و غیر ژنیکولوژیک (مرتبط با سایر سیستمها مثل سیستم ادراری یا گوارشی) تقسیم میشوند.
علل ژنیکولوژیک
این علل شایعترین دلایل تودههای آدنکسال هستند و به سیستم تولیدمثلی مربوط میشوند. بعضی از شایعترین علل عبارتاند از:
• کیستهای تخمدان: این کیستهای پر از مایع در تخمدانهای شما تشکیل میشوند. آنها عموماً بدون درد هستند و اکثر اشخاص هرگز علائمی ندارند. کیستهای تخمدان خیلی شایع هستند.
• تومورهای غیرسرطانی تخمدان: هنگامی که سلولهای غیرطبیعی در تخمدانهای شما رشد نموده و تکثیر میشوند، به تودهها یا برآمدگیهای جامد تبدیل میشوند. تومورهای خوشخیم (غیرسرطانی) معمولاً به بافتهای مجاور یا سایر قسمتهای بدن شما گسترش نمییابند.
• بارداری خارج رحمی: اگر تخمک بارور شده در جایی غیر از تخمدانهای شما لانهگزینی نماید، به آن بارداری خارج رحمی گفته میشود. این میتواند سبب خونریزی داخلی و درد شدید شود. بارداریهای خارج رحمی در صورت عدم درمان میتوانند برای مادر در حال زایمان کشنده باشند.
• کیست جسم زرد: اینها کیستهای بیضرر و بدون دردی هستند که در طول تخمکگذاری تشکیل میشوند. آنها بعد از تخمکگذاری خود به خود برطرف میشوند. سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS). PCOS یک بیماری هورمونی است که میتواند سبب ایجاد کیستهای کوچک پر از مایع در تخمدانهای شما شود.
• اندومتریوما: این کیستها در تخمدانهای شما تشکیل میشوند که پر از خون قاعدگی هستند. آنها معمولاً نشانه آندومتریوز هستند.
• هیدروسالپینکس: این زمانی است که لوله فالوپ شما با مایع پر میشود و کیست ایجاد مینماید. این کیستها معمولاً علائمی ایجاد نمیکنند، اما میتوانند منجر به درد لگن یا ناباروری شوند.
• آبسه لولهای-تخمدانی: دستگاه تناسلی شما میتواند آلوده شود. این میتواند منجر به التهاب و چرک در لوله فالوپ، تخمدان و ساختارهای اطراف آن شود.
• سرطان تخمدان: هنگامی که تومور تخمدان بدخیم (سرطانی) باشد، میتواند رشد نماید و به سایر نواحی بدن شما گسترش یابد.
علل غیر ژنیکولوژیک
این تودهها معمولاً از سیستم ادراری یا گوارشی منشأ میگیرند و ارتباطی با اندامهای تولیدمثلی ندارند. نمونههایی از این نوع شامل تودههای روده بزرگ، مثانه یا آپاندیس هستند. همچنین شاید سرطان پستان یا روده بزرگ به لگن گسترش یابد و تودههای آدنکسال سرطانی ایجاد نماید.
سایر علل
• فیبروز: ضخیم شدن و زخم شدن بافت همبند.
• پیچخوردگی تخمدان: زمانی که تخمدان از جایگاه طبیعی خود خارج شده و پیچ میخورد.
• آبسه: تجمع چرک به علت عفونت.
درد لگنی شایعترین نشانه توده آدنکس رحم است
عوامل خطر
هر فردی که دارای اندامهای تولیدمثلی زنانه است، شاید به توده آدنکسال مبتلا شود. این تودهها بهویژه در سنین باروری (از نخستین قاعدگی تا یائسگی) شایع هستند، زیرا بسیاری از آنها با تخمکگذاری مرتبطاند. عوامل خطر ویژه برای تودههای آدنکسال سرطانی عبارتاند از:
• یائسگی: خطر سرطانی بودن تودههای آدنکسال بعد از یائسگی افزایش مییابد.
داروهای هورمونی ناباروری: استفاده از این داروها خطر سرطانی بودن توده را افزایش میدهد.
• سابقه خانوادگی: داشتن سابقه خانوادگی سرطان پستان، تخمدان یا لوله فالوپ خطر را افزایش میدهد.
• تغییرات ارثی DNA: بعضی تغییرات ژنتیکی که خطر سرطان را افزایش میدهند، میتوانند از والدین به فرزندان منتقل شوند.
• سیگار کشیدن: سیگار کشیدن خطر سرطانی بودن تودههای آدنکسال را افزایش میدهد.
• سابقه بیماری التهابی لگن (PID) یا آندومتریوز: این شرایط میتوانند خطر ابتلا به توده آدنکسال را افزایش دهند.
تشخیص تودههای آدنکسال
تشخیص تودههای آدنکسال معمولاً با معاینه لگنی آغاز میشود، که در آن پزشک با قرار دادن انگشتان دستکشپوشیده در واژن و فشار دادن دست روی شکم، اندامهای لگنی را بررسی مینماید. آزمایشهای تصویربرداری مثل سونوگرافی، سیتی اسکن یا امآرآی میتوانند محل و اندازه توده را مشخص کنند. آزمایشهای خون نیز شاید شامل موارد زیر باشند:
• آزمایش بارداری برای رد حاملگی خارج رحمی.
• آزمایش برای تشخیص عفونت.
• آزمایش نشانگرهای تومور مثل CA 125 برای شناسایی پروتئینهای مرتبط با سرطان تخمدان.
در بعضی موارد، بیوپسی یا جراحی برای تعیین سرطانی بودن توده ضروری است.
سونوگرافی برای تشخیص توده آدنکس رحم استفاده میشود
درمان تودههای آدنکسال
درمان تودههای آدنکسال به نوع و دلیل توده بستگی دارد. گزینههای درمانی عبارتاند از:
• بدون درمان: اگر توده کوچک و بدون نشانه باشد و سرطانی نباشد، شاید نیازی به درمان نباشد.
• نظارت: در صورت عدم اطمینان از ماهیت توده یا نگرانی در مورد علائم، اندازه یا احتمال سرطانی بودن، پزشک شاید توده را با آزمایشهای تصویربرداری دورهای تحت نظر داشته باشد.
• جراحی: اگر توده بزرگ باشد، علائم ایجاد نماید یا مشکوک به سرطان باشد، شاید نیاز به برداشتن جراحی باشد. در موارد حاملگی خارج رحمی، جراحی فوری ضروری است.
اندازه توده نیز در تصمیمگیری برای درمان نقش دارد. تودههای بزرگتر از ۶ سانتیمتر معمولاً دلواپسکنندهتر هستند، و تودههای ۱۰ سانتیمتر یا بزرگتر بیشتر نیاز به جراحی دارند. با این حال، تودههای کوچکتر نیز در صورت سرطانی بودن شاید نیاز به برداشتن داشته باشند.
چشمانداز و پیشآگهی
اکثر تودههای آدنکسال خوشخیم هستند و شاید بدون درمان برطرف شوند. پزشک معمولاً برنامه درمانی متناسب با شرایط بیمار، از جمله نظارت دورهای یا جراحی، ارائه میدهد. در موارد نادر که توده سرطانی است یا عوارضی مثل پیچخوردگی تخمدان یا حاملگی خارج رحمی ایجاد مینماید، مداخله فوری ضروری است.
پیشگیری از تودههای آدنکسال
هیچ راه قطعی برای پیشگیری از تودههای آدنکسال وجود ندارد. با این حال، تشخیص زودهنگام از راه معاینات با نظم لگنی میتواند خطر عوارض جدی را کم شدن دهد.
توده آدنکس رحم سرطانی زیادتر در زنان یائسه دیده میشود
سوالات متداول در خصوص توده آدنکس رحم
1. آیا توده آدنکس رحم همیشه سرطانی است؟
خیر، اکثر تودههای آدنکسال خوشخیم (غیرسرطانی) هستند. تنها درصد کمی از آنها شاید سرطانی باشند، بهویژه در زنان بعد از یائسگی.
2. چطور توده آدنکس رحم تشخیص داده میشود؟
تشخیص معمولاً با معاینه لگنی، سونوگرافی، سیتی اسکن، امآرآی یا آزمایش خون (مثل CA 125 برای نشانگرهای سرطانی) انجام میشود. در بعضی موارد، بیوپسی یا جراحی ضروری است.
3. آیا توده آدنکس رحم نیاز به درمان دارد؟
نه همیشه. تودههای کوچک و بدون نشانه شاید خودبهخود برطرف شوند. اما تودههای بزرگ، دردناک یا مشکوک به سرطان شاید نیاز به نظارت یا جراحی داشته باشند.
4. چه زمانی می بایست برای توده آدنکس رحم به پزشک مراجعه نمود؟
اگر علائمی مثل درد شدید لگنی، خونریزی غیرمعمول، تهوع، استفراغ یا تب دارید، می بایست فوراً به پزشک مراجعه نمایید، زیرا شاید نشانه عوارض جدی مثل حاملگی خارج رحمی یا پیچخوردگی تخمدان باشد.
5. توده آدنکس رحم در چه کسانی شایعتر است؟
این تودهها در زنان در سنین باروری (از نوجوانی تا 40 سالگی) شایعتر هستند، اما شاید در هر سنی رخ دهند. زنانی با سابقه آندومتریوز یا بیماری التهابی لگن در معرض خطر زیادتری هستند.
6. اندازه توده آدنکس رحم چه تأثیری بر درمان دارد؟
تودههای بزرگتر از 6 سانتیمتر معمولاً دلواپسکنندهتر هستند و تودههای 10 سانتیمتر یا بزرگتر بیشتر نیاز به جراحی دارند. اما تودههای کوچکتر نیز در صورت سرطانی بودن شاید نیاز به برداشتن داشته باشند.
7. آیا توده آدنکس رحم میتواند سبب ناباروری شود؟
در بعضی موارد، مثل هیدروسالپنکس یا آندومتریوز، توده آدنکسال شاید با ناباروری مرتبط باشد. مشاوره با پزشک برای ارزیابی دقیق ضروری است.
نتیجهگیری
شنیدن خبر وجود توده آدنکسال میتواند دلواپسکننده باشد، بهویژه اگر علائمی نداشته باشید. با این حال، اکثر این تودهها غیرسرطانی هستند و شاید بدون درمان برطرف شوند. معاینات با نظم لگنی، توجه به علائم غیرمعمول و مشورت با پزشک میتواند به تشخیص زودهنگام و کم شدن خطر عوارض کمک نماید. برای اطلاعات زیادتر، با یک متخصص زنان یا انکولوژیست زنان مشورت نمایید.
[ad_2]
منبع : بیتوته
آخرین دیدگاهها