ریشه جنتیانا؛ موارد استفاده، مزیت ها و عوارض جانبی

[ad_1]

مهم‌ترین قسمت گیاه جنتیانا ریشه آن است

خواص دارویی جنتیانا و کاربردهای آن در طب سنتی

ریشه جنتیانا گیاهی است که از قرن ها پیش برای اهداف دارویی استفاده می شده است.

این گیاه از جنس بزرگی از گیاهان می آید که معمولاً در آب و هوای کوهستانی اروپا، آسیا و آمریکا رشد می نماید. این گیاهان دارای گل هایی به شکل شیپور هستند که به رنگ های آبی، زرد و سایر رنگ ها می باشند.

مردم به طور سنتی از ریشه جنتیانا برای مبارزه با التهاب و تورم، درمان زخم های عفونی و به عنوان پادزهر برای سم حیوانات استفاده می نموده اند. با این حال، مطالعات علمی کمی در مورد کاربردهای آن وجود دارد. این نوشته مروری جامع بر کاربردهای احتمالی، مزیت ها و عوارض جانبی ریشه جنتیانا ارائه می دهد.

ریشه جنتیانا گیاهی دارویی با طعمی خیلی تلخ است

ریشه جنتیانا چیست؟

ریشه جنتیانا از گیاهان گلدار جنس Gentiana به دست می‌آید که شامل بیش از ۴۰۰ گونه است که در ارتفاعات بعضی مناطق اروپا، آسیا و آمریکا رشد می‌کنند. گل‌های Gentiana دارای رنگ‌های زیبایی هستند، اما فقط ریشه آن برای مصارف دارویی استفاده می‌شود.

ریشه جنتیانا زرد-قهوه‌ای است و می‌تواند خشک شده و به صورت قرص، چای، تنتور و عصاره آماده کردن شود. در طب سنتی، مردم بیشتر آن را با آب مخلوط نموده و به صورت موضعی استفاده می‌کنند یا به عنوان نوشیدنی استفاده می‌کنند. مردم از جوشانده ریشه جنتیانا برای درمان تورم کبد، طحال و معده استفاده نموده‌اند. آن‌ها همچنین از پمادهای ساخته شده از ریشه جنتیانا و سرکه بر روی التهاب پوست، زخم‌های عفونی و گزش حیوانات سمی استفاده نموده‌اند.

ریشه جنتیانا به مزه تلخ خود معروف است. این گیاه به‌ویژه در تنظیمات سنتی به عنوان یک تونیک گوارشی برای تحریک عملکرد معده، کبد و کیسه صفرا استفاده می‌شود.

در واقع، نام جنتین از جنتوس، پادشاه باستانی ایلیری گرفته شده است که شناسایی نموده بود که این گیاه می‌تواند به عنوان یک تونیک استفاده شود.

ریشه جنتیانا دارای خواص ضد التهابی است

مزیت های ریشه جنتیانا

در حالی که ریشه جنتیانا دارای کاربردهای گسترده‌ای در طب سنتی است، مطالعات علمی کمی از مزیت های ادعایی آن حمایت می‌کنند. ترکیبات اصلی فعال در ریشه جنتیانا شامل ایریوئیدها، سکوییریوئیدها، زانتون‌ها و فلاونوئیدها هستند.

مقدار این ترکیبات در گیاه بستگی به نوع گیاه Gentiana، زمان و سال برداشت و فرآیند خشک کردن دارد. بر این اساس، شاید هر آماده‌سازی از ریشه جنتیانا مزیت های یکسانی را ارائه ندهد.

شاید به آرتریت کمک نماید 

ریشه جنتیانا شاید دارای خواص ضد التهابی باشد و بر این اساس به شرایط التهابی کمک نماید. به عنوان مثال، یکی از ایریوئیدهای اصلی در ریشه جنتیانا، به نام جنتپیوکروسید، شاید به درمان آرتریت روماتوئید کمک نماید. آرتریت روماتوئید یک بیماری مزمن التهابی است که ناشی از حمله سیستم ایمنی به سلول‌های سالم است. این منجر به درد، التهاب و تورم در مفاصل می‌شود.

مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده‌اند که جنتپیوکروسید با التهاب مرتبط با آرتریت مبارزه می‌نماید، احتمالاً با پیشگیری از تشکیل سلول‌هایی که استخوان‌ها را تجزیه می‌کنند. 

علاوه بر این، یک مطالعه در موش‌های مبتلا به آرتریت نشان داد که جنتپیوکروسید به طور قابل توجهی سطح نشانگرهای التهابی را در خون کم شدن داده و مفاصل ملتهب را بهبود بخشید. در حالی که این نتایج نشان می‌دهند که ریشه جنتیانا شاید به آرتریت و سایر شرایط التهابی کمک نماید، هیچ مطالعه‌ای این اثر را در انسان آزمایش نکرده است.

اکثر مطالعات از جنتپیوکروسید استخراج شده از گیاهان Gentiana استفاده نموده‌اند. مشخص نیست که استفاده ریشه جنتیانا به صورت‌های معمول در دسترس همان تاثیرات استفاده جنتپیوکروسید به تنهایی را دارد یا خیر. همچنین مهم است که توجه داشته باشید که بعضی تحقیقات نشان می‌دهند که جنتپیوکروسید در اشکال خام یافت نمی‌شود و فقط در ریشه خشک جنتیانا وجود دارد.

عفونت سینوسی 

محققان تاثیرات ضد التهابی ریشه جنتیانا را در اشخاص مبتلا به عفونت سینوسی بررسی نموده‌اند. علائم شامل احتقان، سردرد و درد صورت ناشی از التهاب سینوس‌ها است.

ریشه جنتیانا یکی از اجزای سینوپرت، یک داروی گیاهی برای عفونت سینوسی است که بیش از ۸۰ سال است در بازار وجود دارد. سینوپرت همچنین شامل ورbena، sorrel، elderflowers و گل‌های primula است. محققان دقیقاً نمی‌دانند که سینوپرت چطور به عفونت سینوسی کمک می‌نماید. ایریوئیدها و فلاونوئیدهای موجود در ریشه جنتیانا شاید به مزیت های آن کمک کنند.

هضم

ایریوئیدها و سکوییریوئیدهای موجود در گونه‌های Gentiana شاید اشتها را افزایش دهند و تاثیرات محافظتی برای سیستم گوارش داشته باشند. این ترکیبات شامل جنتپیوکروسید، آماروگنتین و آماروسورین هستند. این ترکیبات به مزه تلخ ریشه جنتیانا کمک می‌کنند. استفاده مواد تلخ شاید به تحریک بدن برای ترشح بزاق و شیره‌های معده کمک نماید، بر این اساس اشتها و هضم خوب را تقویت می‌نماید.  یک مطالعه در ۵۰ کودک مبتلا به بی اشتهایی نشان داد که کسانی که روزانه عصاره ریشه جنتیانا استفاده نمودند، بعد از ۲ ماه نسبت به گروه دارونما، اشتها، وزن و استفاده کالری آنها به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

 تاثیرات احتمالی تحریک اشتهای ریشه جنتیانا یکی از دلایلی است که این گیاه یک ماده رایج در آپریتیف‌ها و لیکرهای تلخ است.علاوه بر درمان اشتهای ضعیف، ریشه جنتیانا شاید به درمان ناراحتی معده، حالت تهوع و گاز کمک نماید.

با این حال، هیچ مطالعه اخیر انسانی نشان نداده است که ریشه جنتیانا می‌تواند به این مشکلات کمک نماید. شواهد کافی برای حمایت از استفاده آن وجود ندارد. در واقع، محصولاتی مثل ریشه جنتیانا که شیره‌های معده را تحریک می‌کنند شاید بعضی مشکلات را بدتر کنند. به عنوان مثال، اسید معده بیش از حد شاید سبب رفلاکس اسید و زخم شود.

درد نقرس را برطرف می كند

اگرچه ریشه جنتیانا به علت خواص ضد التهابی شناخته شده است و بعضی مطالعات نشان داده‌اند که شاید به کم شدن التهاب در شرایطی مثل آرتریت کمک نماید، اما هیچ مطالعه مشخصی بر روی تأثیر آن بر روی نقرس انجام نشده است. نقرس یک بیماری پیچیده است که نیاز به درمان‌های تخصصی دارد.

جوشانده ریشه جنتیانا یکی از رایج‌ترین روش‌های استفاده این گیاه است

عوارض جانبی ریشه جنتیانا

ریشه جنتیانا به طور کلی گیاهی با ایمنی نسبی شناخته می‌شود، اما مثل هر گیاه دارویی دیگر، شاید در بعضی اشخاص عوارضی ایجاد نماید. این عوارض معمولاً خفیف هستند، اما در صورت بروز هرگونه عکس العمل غیرعادی، می بایست استفاده آن را قطع نموده و به پزشک مراجعه نمایید. عوارض جانبی رایج ریشه جنتیانا شامل موارد زیر می‌شود:

• مشکلات گوارشی: تحریک معده، سوزش سر دل، حالت تهوع و اسهال از جمله شایع‌ترین عوارض جانبی ریشه جنتیانا هستند. این گیاه به علت خاصیت تلخی می‌تواند سبب تحریک دستگاه گوارش شود.

• عکس العمل‌های آلرژیک: در بعضی اشخاص، ریشه جنتیانا شاید سبب عکس العمل‌های آلرژیک مثل خارش پوست، تورم، قرمزی و مشکلات تنفسی شود.

• تداخل با داروها: ریشه جنتیانا شاید با بعضی داروها مثل داروهای ضد انعقاد، داروهای کم شدن قند خون و بعضی داروهای قلبی تداخل داشته باشد. بر این اساس، قبل از استفاده ریشه جنتیانا ، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.

مواردی که می بایست در استفاده ریشه جنتیانا احتیاط نمود:

• زنان باردار و شیرده: زنان باردار و شیرده می بایست از استفاده ریشه جنتیانا خودداری کنند، زیرا اطلاعات کافی در مورد ایمنی آن در این دوران وجود ندارد.

• کودکان: استفاده ریشه جنتیانا در کودکان توصیه نمی‌شود.

• اشخاص مبتلا به بیماری‌های گوارشی: افرادی که مبتلا به زخم معده، بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو هستند، می بایست قبل از استفاده ریشه جنتیانا با پزشک خود مشورت کنند.

• اشخاص مبتلا به فشار خون پایین: ریشه جنتیانا شاید فشار خون را کم شدن دهد، بر این اساس افرادی که فشار خون پایینی دارند می بایست با احتیاط از آن استفاده کنند.

توجه: اطلاعات ارائه شده در این متن صرفاً جنبه آگاهی‌رسانی دارد و نباید به عنوان توصیه پزشکی تلقی شود. قبل از استفاده هرگونه گیاه دارویی، حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت نمایید.

دوز و روش استفاده ریشه جنتیانا

دوز مناسب و روش استفاده ریشه جنتیانا بسته به عوامل مختلفی مثل سن، وزن، موقعیت تندرستی و علت استفاده آن متفاوت است. ریشه جنتیانا  در اشکال مختلفی استفاده می گردد

مثل:

• کپسول: پودر خشک شده ریشه جنتیانا در کپسول

• چای: دم نموده ریشه جنتیانا 

• مکمل‌های غذایی: ترکیبی از ریشه جنتیانا با سایر گیاهان دارویی

در دسترس است.

دوز معمول ریشه جنتیانا  در مکمل‌ها معمولاً بین ۵۰۰ تا ۹۰۰ میلی‌گرم در روز است. اما همانطور که گفته شد، دوز مناسب برای هر فرد متفاوت بوده و به عوامل مختلفی بستگی دارد. 

روش آماده کردن چای ریشه جنتیانا

مواد لازم:

– ۲۰ گرم ریشه خرد شده جنتین

– ۱ لیتر آب جوش

روش آماده کردن:

۱. ریشه خرد شده جنتین را در یک لیتر آب جوش بریزید.

۲. ظرف را روی حرارت ملایم قرار داده و به زمان ۲۰ دقیقه بگذارید بجوشد و دم بکشد.

۳. بعد از گذشت ۲۰ دقیقه، جوشانده را از صافی رد نمایید تا مواد جامد آن گرفته شود.

۴. جوشانده آماده را روزانه یک فنجان، ترجیحاً قبل از هر وعده غذایی میل نمایید.

ریشه جنتیانا شامل ترکیبات تلخ و موادی با خواص درمانی است

سوالات متداول در خصوص ریشه جنتیانا

۱. آیا می‌توان ریشه جنتیانا را به صورت طولانی زمان استفاده نمود؟

استفاده طولانی زمان هرگونه گیاه دارویی بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود.

۲. آیا ریشه جنتیانا در داروخانه‌ها موجود است؟

بله، ریشه جنتیانا به صورت خشک یا کپسول در بعضی داروخانه‌ها و فروشگاه‌های محصولات طبیعی (عطاری ها) موجود است.

۳. آیا می‌توان از ریشه جنتیانا برای لاغری استفاده نمود؟

 ریشه جنتیانا به طور مستقیم سبب کم شدن وزن نمی‌شود، اما به علت بهبود هضم و افزایش متابولیسم شاید به طور غیرمستقیم در کم شدن وزن تاثیرگذار باشد.

۴. آیا می‌توان ریشه جنتیانا را با سایر گیاهان دارویی ترکیب نمود؟

بله، ریشه جنتین را می‌توان با بعضی گیاهان دارویی دیگر مثل زنجبیل، دارچین و رازیانه ترکیب نمود و از خواص ترکیبی آن‌ها بهره برد.

نتیجه نهایی

ریشه جنتیانا به مزه تلخ خود معروف است و مردم از قرن‌ها پیش در طب سنتی از آن استفاده می‌کنند. چندین ترکیب موجود در ریشه جنتیانا شاید دارای تاثیرات درمانی مثل خواص ضد التهابی و مزیت های گوارشی باشند. با این حال، شواهد علمی کمی برای حمایت از اثربخشی آن وجود دارد. ایمنی مکمل‌های ریشه جنتیانا نیز نامشخص است.

اگر به آزمون کردن ریشه جنتیانا علاقه دارید، ابتدا با پزشک خود صحبت نمایید.

[ad_2]

منبع : بیتوته