آزمایش پپتید سی: چیست، هدف، روش و نتایج

آزمایش پپتید C میزان پپتید C را در خون یا ادرار اندازه گیری می نماید. این قادر هست به پزشکان کمک نماید تا تعیین کنند یک فرد چه نوع دیابت دارد: نوع ۱ یا نوع ۲. همچنین قادر هست نشان دهد که درمان های دیابت چقدر خوب کار می کنند. یکی دیگر از کاربردهای پپتید سی تعیین اینکه آیا لوزالمعده شما در حال ساخت انسولین است یا خیر.

پپتید سی یک محصول جانبی است که پانکراس موقع تولید انسولین در بدن آزاد می نماید. پانکراس تقریباً به همان میزان انسولین، پپتید C تولید می نماید.

C-Peptide Test

• انسولین پپتید C

• انسولین پپتید اتصال دهنده

• پپتید C proinsulin

• خون

• ادرار

آزمایش پپتید C معمولاً از نمونه خون شما استفاده می نماید. اما این آزمایش شاید بر روی نمونه ای از تمام ادرار شما که در یک دوره ۲۴ ساعته جمع آوری شده است نیز انجام شود.

• در طول آزمایش خون ، یک متخصص مواظبت های بهداشتی با استفاده از یک سوزن کوچک از رگ بازوی شما نمونه خون می گیرد. بعد از وارد کردن سوزن، مقدار کمی خون در یک لوله آزمایش یا ویال جمع آوری می گردد. هنگامی سوزن داخل یا خارج می گردد شاید کمی احساس سوزش نمایید. این معمولا کمتر از پنج دقیقه طول می کشد.

• برای آزمایش نمونه ادرار ۲۴ ساعته ، یک ظرف مخصوص برای جمع آوری ادرار و دستورالعمل هایی در مورد روش جمع آوری و نگهداشتن نمونه ها به شما داده می گردد. مسئول آزمایشگاه به شما می گوید چه زمانی آغاز نمایید. این آزمون به طور کلی شامل مراحل زیر است:

– برای آغاز، طبق معمول در توالت ادرار نمایید. این ادرار را جمع نکنید. زمان دفع ادرار را یادداشت نمایید.

– برای ۲۴ ساعت آینده، تمام ادرار خود را در ظرف جمع آوری نمایید.

– در طول دوره جمع آوری، ظرف ادرار را در یخچال یا در یک خنک کننده با یخ نگهداشتن نمایید.

– ۲۴ ساعت بعد از آغاز آزمایش، در صورت امکان سعی نمایید ادرار نمایید. این آخرین جمع آوری ادرار برای آزمایش است.

– ظروف شامل ادرار را طبق دستور به آزمایشگاه برگردانید.

موقع انجام آزمایش خون شاید در نقطه ای که سوزن گذاشته شده درد خفیفی یا کبودی داشته باشید، اما زیادتر علائم به شتاب از بین می روند. هیچ خطر شناخته شده ای برای آزمایش ادرار وجود ندارد. 

• برای آزمایش خون پپتید C، شاید لازم باشد ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش ناشتا باشید.

• پزشک شما شاید از شما بخواهد که قبل از انجام آزمایش، استفاده بعضی داروها را متوقف نمایید.

• از پزشک خود بپرسید که آیا دستورالعمل خاصی وجود دارد که می بایست قبل از آزمایش خون یا ادرار رعایت نمایید.

پزشک شما شاید آزمایش پپتید C را به چند علت توصیه نماید:

• دلیل هیپوگلیسمی (قند خون پایین) را پیدا نمایید: بعضی از انواع هیپوگلیسمی با سطح بالای انسولین مرتبط هستند. آزمایش پپتید C قادر هست به شما بگوید که آیا انسولین بیش از حد در موقعیت شما نقش دارد یا خیر. علل احتمالی هیپوگلیسمی عبارتند از:

– بیماری کبد یا کلیه

– سوء تغذیه

– نوشیدن بیش از حد الکل بدون غذا خوردن

– تومور در لوزالمعده شما (ناشایع)

– عوارض جانبی بعضی داروهای دیابت ، از جمله انسولین.

• درمان دیابت را مدیریت نمایید: اگر دیابت نوع ۱ یا ۲ دارید ، تصمیمات درمانی شاید به دانستن میزان تولید انسولین پانکراس شما بستگی داشته باشد. آزمایش پپتید C قادر هست اندازه گیری دقیقی را ارائه دهد، حتی اگر برای دیابت انسولین استفاده می نمایید. این به این علت است که سطح پپتید C شما به میزان انسولین تولید پانکراس بستگی دارد. آنها تحت تأثیر انسولینی که شما استفاده می نمایید، نیستند.

• بر درمان یک تومور در لوزالمعده را که انسولینوم نامیده می گردد (ناشایع) نظارت نمایید: این تومورها بیش از حد انسولین تولید می کنند و سبب کم شدن قند خون می شوند. آنها تقریباً همیشه خوش خیم هستند (نه سرطانی) و معمولاً با جراحی قابل برداشتن هستند.

• برای اینکه بفهمید دیابت نوع ۱ یا ۲ دارید: معمولا، پزشک شما قادر هست نوع دیابت شما را تشخیص دهد. اما در موارد ویژه، تشخیص قطعی آن دشوار است. اگر تشخیص دیابت شما پس از ۳ سال نامشخص باشد، شاید نیاز به آزمایش پپتید C باشد.

• استفاده داروهایی همچون کلروکوئین، دانازول، اتینیل استرادیول و قرص های ضد بارداری باعث افزایش سطح C-peptide می گردد.

• داروهای هیپوگلیسمیک خوراکی مثل سولفونیل اوره ها سطح C-peptide را افزایش می دهد.

معنی نتایج شما به سن، تندرستی، داروهایی که استفاده می‌نمایید و نتایج سایر آزمایش‌ها مثل آزمایش قند خون بستگی دارد. به طور کلی:

• سطح بالای پپتید C معمولاً به این معنی است که بدن شما بیش از حد انسولین تولید می نماید. شرایطی که سبب افزایش سطح انسولین می گردد عبارتند از:

– دیابت نوع ۲

– سندرم کوشینگ

– انسولینوم، یک تومور در پانکراس شما

– نارسایی کلیه

– سطح پایین پتاسیم در خون شما

• سطح پایین پپتید C شاید به این معنی باشد که بدن شما انسولین کافی تولید نمی نماید. شرایطی که سبب کم شدن سطح انسولین می گردد عبارتند از:

– دیابت نوع ۱ و در بعضی موارد دیابت نوع ۲

– استفاده بیش از حد انسولین برای درمان دیابت (استفاده انسولین زیادتر از حد نیاز شاید پانکراس شما را از تولید انسولین به خودی خود مسدود نماید.)

– یک عفونت شدید

– بیماری آدیسون

– بیماری کبد

اگر برای یک تومور تولید کننده انسولین در لوزالمعده تحت درمان قرار گرفته اید، کم شدن سطح پپتید C به این معنی است که درمان شما تاثیرگذار است. افزایش پپتید C شاید به این معنی باشد که تومور شما برگشته است.

• آیا CRP و C-peptide یکسان هستند؟

پپتید C شاید برای پیش بینی خطر قلبی عروقی در دیابت نوع ۲ خوبتر از CRP باشد. تحقیقات نشان می دهد که در میان اشخاص مبتلا به دیابت نوع ۲ اولیه، سطوح پپتید C به طور قوی با خطر حوادث قلبی عروقی (CV) آینده نسبت به سطح پروتئین واکنشی C (CRP) مرتبط است.

• چطور پپتید سی بالا را درمان می نمایید؟

اگر مقاومت به انسولین و/یا اضافه وزن دارید، رژیم و محدودیت کالری شاید راهبردهای خوبی برای کم شدن سطح پپتید C باشد. در ۱۲ زن مبتلا به آرتریت روماتوئید، محدودیت کالری و ناشتا سطح پپتید C ادرار را بیش از ۵۰ درصد در طول دوره های روزه داری کم شدن داد.

• آیا پپتید سی یک خطر قلبی عروقی است؟

مطالعات مشاهده ای ارتباط بین پپتید C و بیماری های قلبی عروقی را یافته اند. سطوح بالای پپتید C قادر هست خطر آترواسکلروز و انفارکتوس میوکارد را افزایش دهد.

• آیا پپتید C توسط کلیه پاک می گردد؟

پپتید C یک پپتید متشکل از ۳۱ اسید آمینه است. در طی جداسازی انسولین از پروانسولین از سلولهای بتا پانکراس آزاد می گردد. عمدتاً از راه کلیه دفع می گردد و نیمه عمر آن ۳ تا ۴ برابر زیادتر از انسولین است.

– آزمایش پپتید C برای تشخیص دیابت استفاده نمی شود. آزمایشات دیگری مثل قند خون و گلوکز ادرار برای غربالگری و تشخیص دیابت استفاده می گردد.

– آزمایش پپتید C میزان پپتید C را در خون یا ادرار اندازه گیری می نماید. بیشتر برای افتراق بین دیابت نوع ۱ و نوع ۲ استفاده می گردد. همچنین می‌تواند عملکرد درمان دیابت را ارزیابی نماید یا به تشخیص سایر شرایط کمک نماید. اگر آزمایش پپتید C انجام می دهید، با پزشک خود در مورد دستورالعمل های ویژه صحبت نمایید.

از اطلاعات موجود در این نوشته نباید به عنوان جایگزین نظر حرفه ای پزشک استفاده شود. اگر در مورد تندرستی خود سوالی دارید حتما با پزشک خود تماس بگیرید.