[ad_1]
پلاسمافرز فرآیندی است که در آن پلاسمای خون از سلولهای خونی جدا میشود
تعویض پلاسما؛ روشی نوین برای درمان بیماریهای خودایمنی
پلاسمافرز یا پلاسمافرزیس فرآیندی است که متخصصان بهداشت و درمان برای به دست آوردن پلاسما از خون استفاده میکنند. تعویض پلاسما زمانی است که متخصصان از پلاسمافرزیس برای جایگزینی پلاسما استفاده میکنند. این فرآیند شامل استفاده از یک دستگاه برای جداسازی پلاسما از خون و سپس بازگرداندن خون به فرد دریافتکننده درمان است.
پلاسما بخش مایع خون است و شامل پروتئینها، آنتیبادیها و سایر مواد است
پلاسمافرزیس و تعویض پلاسما چیست؟
خون از چهار جزء اصلی تشکیل شده است: پلاسما، گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و پلاکتها. پلاسما بخش مایع خون است و عمدتاً از آب، الکترولیتها (نمکهای محلول) و پروتئینها تشکیل شده است. این پروتئینها نقشهای حیاتی ایفا میکنند، از جمله محافظت از بدن در برابر عوامل بیماریزا مثل ویروسها و باکتریها و کمک به کنترل خونریزی.
پلاسمافرزیس فرآیندی است که در آن پلاسما از خون جدا میشود. این روش بیشتر برای جمعآوری پلاسما از اهداکنندگان سالم انجام میشود که میتواند برای درمان بعضی بیماریها مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، پلاسمافرزیس در روش درمانی به نام تعویض پلاسما نیز کاربرد دارد. در تعویض پلاسما، پلاسمای فرد بیمار با یک محلول جایگزین میشود. این کار به منظور حذف مواد مضر یا آنتیبادیهای مضر از خون انجام میشود و میتواند در درمان بعضی بیماریهای خودایمنی تاثیرگذار باشد.
به طور خلاصه، پلاسمافرزیس یک روش درمانی است که در آن پلاسما از خون جدا شده و شاید با یک محلول جایگزین شود. این روش در جمعآوری پلاسما برای اهدا و همچنین در درمان بعضی بیماریها کاربرد دارد.
هدف از پلاسمافرزیس چیست؟
پلاسمافرزیس میتواند برای درمان طیف وسیعی از اختلالات خودایمنی از جمله:
• میاستنی گراویس
• سندرم گیلن-باره
• پلینورپاتی دمیلین کننده التهابی مزمن
• سندرم میاستنیک لامبرت-ایتون
همچنین میتواند برای درمان بعضی عوارض بیماری سلول داسی و بعضی اشکال نوروپاتی استفاده شود.
در هر یک از این اختلالات، بدن پروتئینهایی به نام آنتیبادی تولید نموده است که برای شناسایی و از بین بردن سلولها برنامهریزی شدهاند. این آنتیبادیها در پلاسما هستند. معمولاً این آنتیبادیها به سلولهای خارجی که شاید به بدن صدمه برسانند، مثل یک ویروس، هدایت میشوند.
با این حال، در افرادی که مبتلا به بیماری خودایمنی هستند، آنتیبادیها به سلولهای داخل بدن که وظایف مهمی را انجام میدهند، جواب میدهند. به عنوان مثال، در مولتیپل اسکلروزیس، آنتیبادیها و سلولهای ایمنی بدن به پوشش محافظتی اعصاب حمله میکنند. این در آخر منجر به اختلال عملکرد عضلات میشود. پلاسمافرزیس میتواند این روند را با حذف پلاسمای شامل آنتیبادیها و جایگزینی آن با پلاسمای جدید متوقف نماید.
در سالهای اخیر، این روش درمانی به طور فزایندهای برای درمان افرادی که به علت عفونتها و مشکلات دیگر مثل بیماری ویلسون و پورپورا ترومبوتیک ترومبوسیتپنیک به شدت بیمار هستند، استفاده شده است. همچنین برای کمک به افرادی که پیوند عضو دریافت نمودهاند، برای مقابله با اثر روند طبیعی رد شدن بدن، استفاده شده است.
پلاسمافرز بیشتر برای درمان بیماریهای خودایمنی استفاده میشود
چطور برای پلاسمافرزیس آماده شویم؟
شما میتوانید با انجام این مراحل، موفقیت را بهینه نموده و علائم و خطرات پلاسمافرزیس را به حداقل برسانید:
1. قبل از درمان یا اهدا، مطمئن شوید که یک وعده غذایی مقوی داشته باشید.
2. شب قبل از عمل، خوب بخوابید.
3. مایعات زیاد بنوشید.
4. برای عفونتهای رایج، واکسیناسیون خود را به روز نگه دارید. با پزشک خود همکاری نمایید تا دریابید به کدام واکسنها نیاز دارید.
5. از سیگار کشیدن و استفاده تنباکو خودداری نمایید.
6. در روزهای منتهی به پلاسمافرزیس، رژیم غذایی پر پروتئین و کم فسفر، سدیم و پتاسیم داشته باشید.
7. 72 ساعت قبل از درمان نوشابه های بدون گاز بنوشید.
8. لباس راحت بپوشید و در طول درمان چیزی برای خواندن یا گوش دادن به همراه داشته باشید.
9. کسی را در دسترس داشته باشید که پس از درمان شما را به خانه ببرد.
پلاسمافرز چطور انجام می گردد؟
در طول اهدای پلاسمافرز، شما روی یک تخت استراحت خواهید نمود. سپس یک سوزن یا کاتتر در یک رگ در خم آرنج دارای قویترین شریان قرار داده میشود. در بعضی موارد، یک کاتتر در کشاله ران یا شانه قرار داده میشود.
پلاسمای جایگزین یا بازگردانده شده از راه یک لوله دوم که در بازو یا پا قرار داده شده است، به بدن شما جریان مییابد.
طبق مقررات فدرال، یک فرد میتواند حداکثر دو بار در هفته پلاسما اهدا نماید. جلسات اهدا معمولاً حدود 90 دقیقه طول میکشد.
اگر شما پلاسمافرز را به عنوان درمان دریافت مینمایید، این روش میتواند بین یک تا سه ساعت طول بکشد. شاید شما به پنج درمان در هفته نیاز داشته باشید. فرکانس درمان میتواند از یک موقعیت به موقعیت دیگر خیلی متفاوت باشد و همچنین به سلامت کلی شما بستگی دارد.
گاهی بستری شدن در بیمارستان ضروری است. در مواقع دیگر، درمان سرپایی امکانپذیر است.
پلاسمافرز میتواند به کم شدن سطح پروتئینهای غیر طبیعی در خون کمک نماید
مزیت های پلاسمافرزیس چیست؟
اگر پلاسمافرز را به عنوان درمانی برای ضعف یا یک اختلال خودایمنی دریافت مینمایید، شاید در عرض چند روز احساس بهبودی نمایید. برای سایر شرایط، شاید چند هفته طول بکشد تا تغییراتی در علائم خود مشاهده نمایید.
پلاسمافرز فقط تسکین کوتاه زمان را فراهم مینماید. بیشتر این فرآیند می بایست تکرار شود. فرکانس و طول نتایج به شدت موقعیت شما و شدت آن بستگی دارد. پزشک یا پرستار شما میتواند ایده کلی در مورد زمان تاثیرگذار بودن پلاسمافرز و دفعاتی که نیاز به استفاده از آن دارید، به شما بدهد.
خطرات پلاسمافرزیس چیست؟
پلاسمافرزیس با خطر عوارض جانبی همراه است. معمولاً نادر هستند و عموماً خفیف هستند. شایعترین نشانه افت فشار خون است. این بیشتر همراه با:
• ضعف
• تاری دید
• سرگیجه
• احساس سرما
• گرفتگی معده
پلاسمافرزیس همچنین میتواند خطرات زیر را به همراه داشته باشد:
• عفونت: اکثر روشهایی که شامل انتقال خون به داخل یا خارج بدن میشوند، خطر عفونت را دارند.
• لخته شدن خون: پزشک شما شاید برای کمک به کم شدن خطر لخته شدن خون، یک داروی ضد انعقاد تجویز نماید.
• عکس العمل آلرژیک: این معمولاً یک عکس العمل به محلولهای استفاده شده برای جایگزینی پلاسما است.
خطرات جدیتر اما نادرتر شامل خونریزی ناشی از داروهای ضد انعقاد است. سایر خطرات جدیتر شامل تشنج، گرفتگی شکم و سوزن سوزن شدن در اندامها است.
پلاسمافرزیس شاید برای بعضی اشخاص مناسب نباشد، از جمله:
• افرادی که از دید همودینامیک ناپایدار هستند.
• افرادی که نمیتوانند محلول مرکزی را تحمل کنند.
• افرادی که به هپارین آلرژی دارند.
• افرادی که دچار هیپوکلسمی هستند.
• افرادی که به آلبومین منجمد یا پلاسما آلرژی دارند.
پلاسمافرز یک روش درمانی تخصصی است که می بایست توسط پزشک متخصص انجام شود
سوالات متداول در خصوص پلاسمافرز
1. زمان بهبودی چقدر است؟
اکثر اشخاص در عرض چند ساعت از درمان تعویض پلاسما بهبود مییابند.
2. بعد از درمان چقدر احساس بهتری خواهم داشت؟
این بستگی به علت انجام تعویض پلاسما دارد. به عنوان مثال، افرادی که مبتلا به میاستنی گراویس هستند شاید برای کم شدن علائمی مثل ضعف، تعویض پلاسما را انجام دهند. آنها شاید چندین درمان در طی چند هفته داشته باشند و برای چند ماه قبل از نیاز به درمانهای اضافی، احساس قویتری داشته باشند.
3. آیا پلاسمافرزیس همان دیالیز است؟
دیالیز و پلاسمافرزیس و تعویض پلاسما بر پایه یک اصل عمل میکنند: فیلتر کردن مواد مضر از خون شما. اشخاص به علت اینکه کلیههای آنها قادر به حذف زباله از خون خود نیستند، دیالیز انجام میدهند. این زباله در جریان خون آنها جمع میشود. در دیالیز، متخصصان از یک دستگاه برای خارج کردن خون از بدن شما، پاکسازی خون و بازگرداندن آن به شما استفاده میکنند.
4. آیا پلاسمافرز دردناک است؟
خود فرآیند پلاسمافرز معمولاً دردناک نیست، اما شاید در محل ورود سوزن یا کاتتر احساس ناراحتی کمی وجود داشته باشد.
5. چند جلسه پلاسمافرز نیاز است؟
تعداد جلسات پلاسمافرز به نوع بیماری، شدت بیماری و جواب بیمار به درمان بستگی دارد. پزشک معالج تعداد جلسات مورد نیاز را تعیین مینماید.
6. آیا پلاسمافرز خطرناک است؟
پلاسمافرز یک روش درمانی ایمن است، اما مثل هر روش پزشکی دیگری، عوارضی نیز دارد. قبل از انجام پلاسمافرز، پزشک تمام خطرات و مزیت های آن را با بیمار در میان میگذارد.
7. آیا پلاسمافرز میتواند جایگزین داروها شود؟
خیر، پلاسمافرز معمولاً به عنوان یک درمان مکمل برای سایر درمانها استفاده میشود و به تنهایی نمیتواند تمام بیماریها را درمان نماید.
8. آیا پس از پلاسمافرز احتیاط خاصی ضروری است؟
پس از پلاسمافرز، شاید پزشک توصیه نماید که به زمان چند ساعت استراحت نمایید و مایعات زیاد بنوشید. همچنین، از انجام فعالیتهای سنگین خودداری نمایید.
9. آیا میتوان پلاسما اهدا نمود؟
بله، اشخاص سالم میتوانند پلاسما اهدا کنند. پلاسمای اهدایی برای درمان بعضی بیماریها استفاده میشود.
10. آیا پلاسمافرز برای همه اشخاص مناسب است؟
خیر، پلاسمافرز برای همه اشخاص مناسب نیست. افرادی که دارای بیماریهای قلبی، مشکلات انعقادی خون یا عفونت هستند، شاید کاندیدای مناسبی برای پلاسمافرز نباشند.
سخن آخر
متخصصان بهداشت و درمان دهههاست که از پلاسمافرزیس و تعویض پلاسما استفاده میکنند. عمل پزشکی حذف خون غیر طبیعی، از جمله پلاسما، به قرنها قبل باز میگردد. تعویض پلاسما بخشی از درمان کلی برای شرایطی مثل اختلالات خون، سرطانهای خون و بیماریهای عصبی است. تعویض پلاسما این شرایط را درمان نمینماید. با این حال، علائمی را که شاید بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارند، کم شدن میدهد. اگر مبتلا به بیماری هستید که شاید با تعویض پلاسما بهبود یابد، از پزشک خود اطلاعات زیادتری بخواهید.
[ad_2]
منبع : بیتوته
آخرین دیدگاهها