بیماری سالَک یا لیشمانیوز پوستی

[ad_1]

زخم سالک به دو نوع خشک و مرطوب تقسیم می‌شود.

سالک نوعی بیماری پوستی است که زیادتر در مناطق گرمسیری مشاهده می‌شود.
این بیماری از راه گزش نوعی پشه خاکی که در مکان‌های گرم و مرطوب مثل زیر زمین‌خانه‌ها، فضاهای متروک، پشت لوازم و اشیای ثابت منزل و… زندگی می‌کنند، به انسان منتقل می‌شود. یکی دیگر از راه‌های انتقال این بیماری، تماس زخم‌های عادی با ترشحات زخم سالک است.

عامل بیماری سالک انگلی به نام لیشمانیا است که در زخم‌های سالک وجود دارد که با خونخواری پشه از محل زخم‌ سالک، وارد بدن پشه می‌شود و چرخه انتقال آن طی می‌شود.

زخم سالک به دو نوع خشک و مرطوب تقسیم می‌شود. در سالک خشک تعداد زخم‌ها کم و بدون درد است و زخم‌ها از دید ظاهری هم خشک هستند اما سالک‌ مرطوب دردناک است یا گستره وسیع‌تری از زخم‌ها که این نوع سالک بیشتردر دست و پا دیده می‌شود.
 

سالک خشک به نوعی بیماری مشترک انسان و سگ به شمار می‌رود به طوری که سگ‌ها منبع این بیماری به شمار می‌روند.
مهم‌ترین منبع بیماری سالک مرطوب جوندگانی مثل موش‌های صحرایی هستند.
در ایران ۲ نوع از این بیماری وجود دارد که توسط ۲ گونه انگل ایجاد می گردد. نوع خشک یا شهری و نوع مرطوب یا روستایی.

• سالک خشک یا شهری که توسط گونه انگل لیشمانیا تروپیکا ایجاد می گردد. در این نوع بعد از یک دوره کمون بیش از دو ماه، ندول کوچکی درمحل گزش به رنگ قرمز قهوه ای ظاهر می گردد و بتدریج طی ۶ ماه بزرگتر می گردد و معمولا در مرکز آنها زخم سطحی ایجاد می گردد و دلمه می بندد. در صورت عدم درمان معمولا طی ۱۲-۸ ماه ضایعه روبه بهبودی می رود و از خود جوشگاه به جای می گذارد دوره زمانی این نوع سالک از نوع مرطوب طولانی تر است.

• سالک مرطوب یا روستایی توسط گونه لیشمانیا ماژور ایجاد می گردد. در این بیماری بعد از دوره کمون کمتر از دو ماه در محل گزش دانه جوش مانندی ایجاد می گردد. طی ۳-۲ ماه زخم بزرگتر شده و گاهی اطراف آن ندول های کوچک و متعدد ظاهر می گردد که از عوارض این بیماری محسوب می گردد. گاهی شاید انگل از راه راه لنفاتیک گسترش پیدا نماید. بهبود معمولا طی ۶-۲ ماه دیده می گردد و جوشگاهی از آن باقی می ماند.

آمپول گلوکانتیم داروی تاثیرگذار در درمان سالک است.

روشهای تشخیص
در صورت پیدایش یک یا چند زخم جلدی در مناطقی که سالک به عنوان بیماری بومی وجود دارد و در مناطقی که پشه خاکی دیده می گردد بایستی به احتمال وجود بیماری توجه شود.تشخیص قطعی بر پایه مشاهده انگل لیشمانیا در ضایعات حاصله  بعد از آماده کردن نمونه و رنگ آمیزی و همچنین استفاده از محیط کشت مخصوص است.

روشهای پیشگیری از بیماری سالک
در حال حاضر اقدامات‌ پیشگیری‌ كننده‌ شامل‌موارد زیر می‌باشد:
۱- حذف عوامل مساعد کننده
· بهسازی و ترمیم شکاف دیوارها در مناطق مسکونی و نگهداشتن دام و طیور
· بهسازی کانالهای روباز،دفع صحیح فاضلاب و تفاله های ساختمانی
· جمع آوری و دفع صحیح فاضلاب و نخاله های ساختمانی
· اتلاف سگهای ولگرد و مبارزه با جوندگان
· تخریب و تسطیح اماکن مخروبه و متروکه

۲- محافظت در برابر نیش پشه
· نصب توری ریز بر روی پنجره ها و دربهای ورودی
· استفاده از پشه بند معمولی و ترجیحا آغشته به حشره کش که برای زمان طولانی اثر آن باقی می ماند.

· استفاده از پمادها و مواد دور کننده حشرات موقع استراحت و خواب در مناطق آلوده
· پوشانیدن زخمهای سالکی به منظور پیشگیری از آلوده شدن پشه خاکی های جدید و انتشار بیماری به دیگران

۳- سمپاشی
با توجه به عوارض زیست محیطی سم و اثر کم آن در کنترل بیماری فقط در نوع شهری میتوان در کنار دیگر اقدامات بهسازی و پیشگیری در شرایط ویژه گاهی از این روش استفاده نمود. معمولا سمپاشی باعث مهاجرت پشه ها به مناطق مجاور و پیدا شدن انواع مقاوم ناقل می گردد و خوبترین راه برای از بین بردن رشد و تکثیر پشه خاکی بهسازی محیط است.

چطور از انتقال بیماری به اشخاص خانواده و سایرین پیشگیری كنیم؟
درمان با نظم و به زمان لازم باعث از بین رفتن انگل در زخم و بهبودی می گردد و مانع از انتقال بیماری به دیگران می گردد. بعلاوه پیشگیری ازگزش پشه و پوشاندن دائمی زخم است. سایر اقدامات لازم شامل استفاده از دوركننده های حشرات در اطراف زخم، اسپری حشره كش داخل خانه،استفاده از پشه بند آغشته به سم بخصوص در زمان غروب و طلوع خورشید، نصب توری در پنجره ها، استفاده از پرده های آغشته به سم در مقابل پنجره ها و دربهای ورودی، معدوم و مدفون كردن صحیح زباله ها و نخاله های ساختمانی ، بهسازی محیط.

عامل بیماری سالک انگلی به نام لیشمانیا است.

درمان سالک
انتخاب روش درمان در صلاحیت پزشک متخصص پوست مو است. خوبتر است هم زمان از چند روش بهره گرفته شود تا از ایجاد مقاومت دارویی پیشگیری شود. داروهای تاثیرگذار به اجمال عبارتند از : تزریق آمپول گلوکانتیم در حاشیه زخم، سرمادرمانی یا کرایوتراپی ، تزریق عضلانی آمپول گلوکانتیم و پمادپارومومایسین.

آمپول گلوکانتیم داروی موثردر درمان سالک است

واکسن و لشمانیزاسیون
هنوز واکسن موثری برعلیه سالک وجود ندارد.لشمانیزاسیون به معنی تلقیح انگل زنده و ایجاد زخم در مناطق پوشیده بدن است .با این روش از بروز زخم در صورت پیشگیری می گردد. بیماری که یک بار به سالک مبتلا می گردد تا ۹۰% نسبت به انگل ایمنی پیدا می نماید.

منبع های:tehranhair.com

mums.ac.ir

fa.pasteur.ac.ir

salak.persianblog.ir

chamranhospital.ir

[ad_2]

منبع : بیتوته