پارچه جناغی؛ بافتی فراموش نشدنی در تاریخ هنر ایران

[ad_1]

پارچه جناغی؛ بافتی فراموش نشدنی در تاریخ هنر ایران

شاهکارهای هنری پارچه جناغی

پارچه جناغی از قدیمی ترین هنرهای دستی ایرانی است که در این روزها نیز همچنان جایگاه خود را در بازارهای مختلف دارد. این هنر از راه نخ هایی که به دست بافنده می رسد، به شکل های مختلفی بافته می گردد. پارچه جناغی، یکی از انواع پارچه های منسوجی است که برای آماده کردن ی انواع لباس ها استفاده می گردد. 

پارچه جناغی از موادی مثل پنبه، ابریشم، کرک، پشم و … ساخته می گردد. در این نوشته به بررسی تاریخچه، انواع پارچه جناغی، فنون بافت، مواد اولیه و کاربردهای پارچه جناغی پرداخته خواهد شد. دلیل نام گذاری این پارچه ها به علت بافتی است که دارند. پارچه های جناغی با توجه به طرح و جنسی که دارند برای لباس های گرم و لباس هایی که نیاز به پارچه های محکم دارند استفاده می شوند.

تاریخچه پارچه جناغی

پارچه جناغی یکی از قدیمی ترین هنرهای دستی ایران است که به هزاران سال قبل بازمی گردد. بافت پارچه جناغی در شهرهایی مثل یزد، کرمان، شیراز، خراسان و گیلان رونق داشته است. در ایران باستان، پارچه جناغی به عنوان یکی از مهم ترین کالاهای صادراتی به شمار می رفت. در قرون گذشته، پارچه جناغی به عنوان یکی از نمادهای برجسته فرهنگی ایران، برای تزئینات داخلی، پوشاک، همچنین از طرح های آن برای پوسترها و نقوش کاغذدیواری استفاده می شد. همچنین، بعضی از قبایل، از جمله قبیله بختیاری، پارچه جناغی را برای سرپوش بر روی کلاه خود استفاده می نمودند.

انواع پارچه جناغی

هنر بافت پارچه جناغی در ایران به دو صورت تاری و دوبل بافی شناخته می گردد. در بافت تاری، نخ های اصلی و پشتیبانی به صورت موازی در کنار هم بسته می شوند. در بافت دوبل، دو لایه پارچه در کنار هم قرار گرفته و از نخ هایی که در بین دو لایه پارچه هستند، بافته می گردد. پارچه جناغی به طور کلی دارای دو نوع طرح است: نقش دار و بی نقش. در پارچه جناغی نقش دار، طرح های مختلفی از جمله گل، برگ، حیوان و … دیده می گردد.

در پارچه جناغی بی نقش، از رنگ های مختلف برای بافت پارچه استفاده می گردد و هیچ نقشی روی پارچه بافته نمی شود. پارچه جناغی نیز به دو صورت کوچک و بزرگ تقسیم می گردد. پارچه جناغی کوچک معمولاً برای لباس های زنانه و دکوراسیون داخلی استفاده می گردد. پارچه جناغی بزرگ نیز برای پوشاک مردانه و دکوراسیون داخلی بزرگترین اتاق ها و پرده ها به کار می رود.

فنون بافت پارچه جناغی

پارچه جناغی با استفاده از تکنیک های مختلفی بافته می گردد که در ادامه به بعضی از این فنون بافت پرداخته خواهد شد:

فن بافت گلابی

در فن بافت گلابی، نخ های اصلی به صورت عریض بسته می شوند و میان آن ها از نخ های باریک پشتیبانی استفاده می گردد. برای بافت هر ردیف در سمت راست، از نخی با رنگ متفاوت با نخ اصلی استفاده می گردد. در ردیف بعدی، از نخی با رنگ متفاوت با نخ پشتیبانی استفاده می گردد. این کار تا زمانی ادامه می یابد که به نقطه پایانی ردیف برسیم.

فن بافت عروسکی

در فن بافت عروسکی، ابتدا نخ های اصلی به صورت عریض بسته می شوند. سپس برای بافت قسمت های مختلف عروسک، از نخ هایی با رنگ های متفاوت استفاده می گردد.

فن بافت جعبه ای

در فن بافت جعبه ای، ابتدا نخ های اصلی به صورت عریض بسته می شوند. سپس با استفاده از نخ های پشتیبانی، یک جعبه با شکل مربع بافته می گردد. در طرح جعبه ای، معمولاً از رنگ های متفاوت برای بافت قسمت های مختلف جعبه استفاده می گردد.

فن بافت ساده

در فن بافت ساده، نخ های اصلی به صورت عریض بسته می شوند و هیچ نخ پشتیبانی در این فن بافت استفاده نمی شود. این فن بافت برای بافت پارچه های بی نقش مورد استفاده قرار می گیرد.

بافت های متفاوت پارچه های جناغی

مواد اولیه پارچه جناغی

پارچه جناغی از موادی مثل پنبه، ابریشم، کرک، پشم و حتی الیاف مصنوعی و … ساخته می گردد. پنبه به عنوان ماده اولیه رایج ترین نوع پارچه جناغی است. ابریشم نیز به عنوان یکی از پراستفاده ترین مواد اولیه پارچه جناغی در ایران شناخته می گردد. استفاده از کرک و پشم نیز در آماده کردن پارچه جناغی رایج است.

ترکیب: این پارچه در بیشتر موارد از الیاف طبیعی مثل پنبه یا پشم آماده کردن می گردد، اما بعضی از تولیدکنندگان برای افزایش دوام پارچه، الیاف مصنوعی هم به ترکیب آن اضافه می کنند.

ساخت: ساخت پارچه جناغی در واقع فرآیند پیچیده ای است. برای تولید این نوع پارچه، الیاف ابتدا ریسمان شده و سپس با استفاده از دستگاه های بافندگی، به صورت پارچه تبدیل می شوند.

کاربردهای پارچه جناغی

پارچه جناغی برای تزئینات داخلی، پوشاک، پوسترها و نقوش کاغذ دیواری، پرده ها، روان پوش، فرش و … استفاده می گردد. همچنین، پارچه جناغی برای آذین لباس های مردانه و زنانه نیز استفاده می گردد. در ایران، پارچه جناغی به عنوان یکی از مهم ترین کالاهای صادراتی شناخته می گردد و به کشورهایی مثل ترکیه، هند، پاکستان و … صادر می گردد.

استفاده از پارچه جناغی

پارچه جناغی برای تولید انواع مختلف لباس ها استفاده می گردد. از جمله کاربردهای این نوع پارچه میتوان به ساخت لباس های روزمره، لباس های مجلسی، لباس های ورزشی و حتی لباس های کودک اشاره نمود.

لباس های روزمره

پارچه جناغی به علت دوام بالا و راحتی که برای کاربر فراهم می نماید، بیشتر برای ساخت لباس های روزمره مورد استفاده قرار می گیرد. محصولاتی مثل پیراهن ها، شلوارها و تی شرت ها از این نوع پارچه تولید می شوند.

لباس های مجلسی

پارچه جناغی به علت زیبایی و چشم نواز بودن، برای تولید لباس های مجلسی و رسمی نیز استفاده می گردد. این پارچه سبب می گردد لباس یک حس لوکس و ویژه به خود ببخشد.

تنوع رنگ در پارجه های جناغی

نگهداشتن از پارچه جناغی

برای حفظ زیبایی و دوام پارچه جناغی، می بایست به نحوی خاصی از آن مواظبت نمود. بعضی از این روش ها عبارت اند از:

شستشو

برای شستشوی پارچه جناغی، توصیه می گردد که حتما از آب سرد و شوینده های ملایم استفاده نمایید. همچنین برای پیشگیری از کشیدگی پارچه، ترجیحا آن را در حالت دستی بشویید.

خشک کردن

برای خشک کردن پارچه جناغی، می بایست از دمای متوسط یا کم استفاده نمود. اگر دما بیش از حد باشد، شاید پارچه کشیده شده یا حتی سوخته شود.

پارچه جناغی را با دمای زیاد خشک نکنید

خرید پارچه جناغی

برای خرید پارچه جناغی، شماری نکته ی مهم وجود دارد که می بایست به آن ها توجه نمود.

کیفیت پارچه

موقع خرید پارچه جناغی، نخستین چیزی که می بایست به آن توجه نمایید، کیفیت پارچه است. پارچه های با کیفیت بالا دارای رنگ های زنده و با دوام هستند و با دست لمس کردن، احساس نرمی و گرمی می دهند.

قیمت

در خرید پارچه جناغی، قیمت نیز یک عامل مهم است. می بایست توجه داشت که پارچه های با کیفیت بالا معمولا قیمت زیادتری دارند، اما این ناشی از دوام زیادتر و کیفیت بالاتر آن هاست.

استفاده برای کت، پالتو، شال و … از کاربردهای پارچه های جناغی است

سوالات متداول در خصوص پارچه جناغی

پارچه جناغی چیست؟

پارچه جناغی یکی از شاخه های مهم هنرهای دستی ایران است که از قدیمی ترین هنرهای دستی ایران به شمار می رود. این هنر از موادی مثل پنبه، ابریشم، کرک، پشم و … ساخته می گردد و برای تزئینات داخلی، پوشاک، پوسترها و نقشه های دیواری، پرده ها، روان پوش، فرش و … استفاده می گردد.

چه فنون بافتی در پارچه جناغی استفاده می گردد؟

فنون بافت پارچه جناغی شامل فن بافت گلابی، فن بافت عروسکی، فن بافت جعبه ای و فن بافت ساده است.

از چه مواد اولیه ای در آماده کردن پارچه جناغی استفاده می گردد؟

پارچه جناغی از موادی مثل پنبه، ابریشم، کرک، پشم و … ساخته می گردد. پنبه به عنوان ماده اولیه رایج ترین نوع پارچه جناغی است. استفاده از کرک و پشم نیز در آماده کردن پارچه جناغی رایج است.

برای چه کاربردهایی از پارچه جناغی استفاده می گردد؟

پارچه جناغی برای تزئینات داخلی، پوشاک، پوسترها و نقشه های دیواری، پرده ها، روان پوش، فرش و … استفاده می گردد. همچنین، پارچه جناغی برای آذین لباس های مردانه و زنانه نیز استفاده می گردد.

آیا پارچه جناغی به عنوان یک کالای صادراتی شناخته می گردد؟

بله، پارچه جناغی به عنوان یکی از مهم ترین کالاهای صادراتی ایران شناخته می گردد و به کشورهایی مثل ترکیه، هند، پاکستان و … صادر می گردد.

نمونه هایی از پارچه های جناغی

سخن پایانی :

پارچه جناغی یکی از شاخه های مهم هنرهای دستی ایران است که از قدیمی ترین هنرهای دستی ایران به شمار می رود. این هنر از موادی مثل پنبه، ابریشم، کرک، پشم و … ساخته می گردد و برای تزئینات داخلی، پوشاک، پوسترها و نقشه های دیواری، پرده ها، روان پوش، فرش و … استفاده می گردد. فنون بافت پارچه جناغی شامل فن بافت گلابی، فن بافت عروسکی، فن بافت جعبه ای و فن بافت ساده است.

یکی از خوبترین پارچه ها برای دوخت کت و پالتو پارچه های جناغی می باشند

[ad_2]

منبع : بیتوته