راهکارهایی برای تقویت دست خط کودکان

[ad_1]

خط خوب یکی از مهارت هایی است که می بایست از سن کم یعنی از دوره ی آمادگی به دانش آموزان آموخته شود در غیر این صورت بخشی از فرایند یاددهی ، یادگیری دچار نقص خواهد شد (آموزش وپرورش می بایست از خرد سالی آغاز شود زیرا در این مرحله اگر اموزش صورت گیرد استوار تر خواهد بود)

از این رو درک صحیح مکانیسم ها و عواملی که قادر هستند سبب مشکلات دست خط شوند ضروری به نظر می رسد در بسیاری موارد دیده شده که مشکلات خوانایی دست خط بدون مداخلات در مانی بر طرف نمی گردد )

شرایط تاثیرگذار بر بدخطی دانش آموزان

گانیه معتقد است که برای یادگیری دو دسته شرایط وجود دارد : شرایط درونی یادگیری و شرایط بیرونی یادگیری . البته در بررسی علل بدخطی و بد آموزی خطی دانش آموزان دوره ی ابتدایی علاوه بر عوامل آموزشی و تربیتی و در حقیقت ، کار معلم ، که جزء شرایط بیرونی هستند می بایست شرایط درونی که مربوط به شرایط روانی کودکان می باشند نیز مورد توجه قرار گیرند چه بسا بدخطی دانش آموزان  به علت حالات عاطفی نامطلوب  و نداشتن هدف و انگیزه برای زیبا نویسی و یا ضایعات استخوانی  و یا نداشتن آمادگی روحی روانی و محیط  نامناسب و فقر آموزش همچنین تمرینات غلط و فقدان رسیدگی باشد برای ارائه ی راهکار های مناسب عوامل به طور کلی به سه گروه عمده تقسیم بندی می گردد.

الف ) عوامل مربوط به خانواده

بی توجهی اولیا به خط بچه ها وطرز نوشتن انها  و یا سر مشق نادرست دادن  و همچنین والدینی که خودشان بد خط هستند زمینه هایی برای بد خطی فرزندان را فراهم می نماید بدخطی والدین  سر مشق نا مناسبی برا ی کودکان است از انجا که خوشنویسی مهارتی است  که می بایست اموخته  شود  چنان چه  کودک  در خانواده ای زندگی نماید که  اعضای ان از ذوق  و استعداد زیادتری برخوردار باشند کودک زمینه ی زیادتری برای خوب نوشتن دارد خانواده هایی که به صورت  دیکتاتور ی و دموکراسی و ﺁزادی مطلق اداره  می شوند نیز تاثیرات متفاوتی  بر عملکرد  دانش اموز دارند افرادی دوران کودکی  خود را در خانه ای اکنده از استبداد و خود خواهی می گذرانند هیچ گاه فرصتی برای ابراز وجود و نشان دادن قابلیت ها و گرایش های خود به دست نمی اورند  کودکانی که در خانواده هایی زندگی می کنند که نسبت به فرزندان خو بی تفاوت اند وار تشویق و تنبیه به موقع برای انجام تکالیف فرزندانشان استفاده نمی کنند در واقع انگیزه ی لازم  را برای انجام خوبتر تکالیف در فرزندان خود به وجود نمی اورند چنین کودکانی بیشتر با اکراه و بی میلی اقدام به نوشتن می کنند و نتیجه ی  عملکرد آنها رضایت بخش نخواهد بود همچنین مو قعیت کودک در خانه یعنی تنها فرزند خانواده بودن یا کوچکترین کودک یا تنها پسر خانواده بودن وارتباطی که کودک با خواهر و برادران خود دارد باعث یادگیری های مهارتی بدنی متفاوتی می گردد.

انتظارات ویژه والدین از فرزندان خود اگر با واقع بینی همراه باشد اختلالی در رفتار بچه ها به وجود نمی آورد ولی اگر این انتظارات بدون توجه به امکانات فرزند باشد باعث بروز عکس العمل های شدید از طرف بچه ها می گردد و باعث شکست بچه ها در انجام کارهای معین می گردد همچنین موقعیت طبقاتی خانواده بر روی یادگیری دانش آموز اثر دارد وضع مادی و معنوی خانواده در رشد نوشتن بچه ها اثر دارد تحقیقاتی که در خصوص ی اختلاف استعداد بچه ها در طبقات مختلف به عمل امده است نشان می دهد که پرورش استعداد بچه ها در حد وسیعی مربوط به فرهنگ و راه زندگی طبقات است

ب ) عوامل مربوط به معلمان

مسئله ی آمده سازی معلمان برای کاری که بر عهده دارند در همه ی کشور ها به ویژه کشور های در حال ترشد از ارزش ویژه ای بر خوردار است این ارزش هم نه نیازی به اثبات دارد و نه تاکید . از طرفی همیشه گفته می گردد که مدرسه یک گام از اجتماع عقب تر است . زیرا تحولات اجتماعی سریع تر از ان رخ میدهند که مدرسه و معلم بتوانند خود را با ان تطبیق دهند در این صورت معلم چه می بایست بکند).

اگر معلم خط خوبی داشته باشد و حروف را هم به خوبی اموزش دهد و در این رابطه با استفاده از بازی و تمرین عضلات بچه ها را تقویت نماید بیشترین اثر را در خوب نویسی و خوانا نویسی دارد بعضی وقت ها کتاب های درسی هم اشکالاتی در این زمینه دارند که معلم می بایست ان ها را به خوبی ببیند و با تذکر به موقع اجازه ندهد در شاگردانش دو گانگی ایجاد شود و بد خطی و خوانا نبودن  خط اموزگار  و بی توجهی او به خط  شاگردان نیز عاملی در ایجاد بد خطی و اختلال خط است خوبتر است معلمان از دادن تکالیف زیاد در منزل خود داری کنند.

مواجه شدن دانش آموز با حجم زیاد تکالیف نیز سبب بد خطی دانش آموز می گردد صبر و حوصله و دادن مقدار معینی تمرینات عضلانی در مقدمه ی کار ضروری است تا شاگرد قادر شود عضلات دست را کنترل نماید تکنیک های متعددی از جمله مچاله کردن کاغذ یا استفاده از خمیر های بازی و … وجود دارد تا عضلات دست را آماده نماید تا به حروف الفبا شکل بدهد و همچنین برای اموزش مهارت خط نویسی به کودکان می بایست معلمین به این مولفه ها توجه داشته باشند موقعیت نشتن دانش اموز،  موقعیت قلم به دست گرفتن دانش آموز موقعیت دست آزاد بچه های راست دست و چپ دست ، حالت قرارگرفتن سر  ،  تابش نور و مقدار آن در موقع نوشتن حالت قرار گرفتن پاها در موقع نوشتن و روش قرار دادن و فیزیک ایستادن پای تخته برای نوشتن و رعایت حاشیه در دفتر  دقت به این ویژگی ها سبب می گردد تا  آموزگار بتواند دانش آموزان را به درستی هدایت نماید)

معلمانی که با دانش آموزان دچار مشکلات رفتاری کار آموزشی می کنند در این زمینه صدمه پذیری زیادتری دارند زیادتر معلمان رغبتی به آموزش این گونه از دانش آموزان نشان نمی دهند)

معلمان می بایست به این باور برسند که نوشتن کودکان  از راه تمرینات زیادتر پیشرفت می کنند و ان ها می بایست در پذیرش تلاش های کودکان حوصله ی زیادتری به خرج دهند عکس العمل مثبت معلم و بر انگیختن کودک به سمت تلاش زیادتر در ایجاد یک کلاس نوشتن مناسب است)

نگرش مثبت معلم  نسبت به تلاش های نوشتاری کودک به اندازه ی فراهم کردن زمان و فضا و مطالب نوشتاری مناسب حائز ارزش است خط خطی کردن ها و نقاشی ها سطوح آغازین نوشتن هستند که در پیشرفت مهارت نوشتن کودک در مراحل بعدی  حائز ارزش هستند بنا بر این این تلاش  ها می بایست  مورد تشویق معلمان قرار گیرد.

معلم و نقش او در ایجاد زمینه های تجربی و عملی یادگیرنده ارزش ویژه دارد او می توتند فضایی را به وجود آورد که احساس وحشت  از کار ها را بر طرف نماید  و دانش آموز را به  انجام کار  خوبتر  در نوشتن حساس ترکند لذا  معلمان می بایست پایه کار خود را به کم شدن تنش قرار دهند و در مورد خط بچه ها را توبیخ نکنند و خود از دید خطی الگوی خوبی برای دانش آموزان باشند.

ج) عوامل مربوط به دانش آموزان

در میان مهارت های  تحصیلی پایه ، نوشتن ملموس ترین مهارت نام گرفته است تفاوت نوشتن با سایر مهارت های ارتباطی این است که نوشتن سندی کتبی از خود به جای میگذارد و همچنین جز مهارت های ظریف حرکتی است . می گویند خط هر کسی نشانه ای از روح او را در خود دارد و هر کسی را میتوان از خط او شناخت . برای این که دانش اموز بتواند نوشتن را به نحو احسن انجا م دهد ضروری است شرایطی برای نوشتن داشته باشد

* از رشد ذهنی کافی برخوردار باشد

*انگیزه ی کافی داشته باشد

* از علاقه ی کافی برخوردار باشد

* بین چشم و دست هماهنگی باشد

* هماهنگی حرکتی داشته باشد

* توانایی تطبیق بدن با فضای اطراف را داشته باشد

* مفهوم نوشتن از راست به چپ را بداند

همچنین وجود بعضی از نارسایی ها مثل اختلالاتی در عملکرد دست و انگشتان سبب می گردد که کودک نوشتن را به طور مطلوب انجام  ندهد و همچنین معلولیت های جسمی و ضایعاتی که در سیستم اعصاب مرکزی یعنی مغز یا  طناب نخاعی به  وجود  می آید و صدمه های وارده بر مغز سبب اختلال  در  نوشتن می گردد این صدمه های  ممکن  است  آنقدر خفیف  باشد که نتوان  اثر آن را بر رفتار کودک تشخیص  داد  و  یا آنقدر شدید باشد  که فعالیت کودک را به میزان پایینی کم شدن دهد کودک مبتلا به اسیب مغزی شاید نشانه های رفتاری  وسیعی  از خود  نشان  دهد از جمله عدم هماهنگی  و  اعمال حرکتی  ناقص

اشکال در موقعیت قرار گرفتن کاغذ :  موقعیت نا مناسب کاغذ و دفترچه نسبت به بدن نیز از صحیح نوشتن جلو گیری نموده و در برو ز اشکالت مختلف موقع دست نویسی نقش اساسی دارد بعضی از دانش اموزان موقع نوشتن سر خود را بیش از حد به کاغذ نزدیک می کنند و حتی گاهی احساس می گردد سر خود را به ان می چسبانند گرو هی دیگر دفترچه ی خود را به حالت زاویه دار و کج قرار می دهند

اشکال در جهت یابی صحیح : بعضی دانش اموزان درک صحیحی از رابطه های فضایی مثل با لا و پایین – زیر و رو چپ و راست ندارند به همین علت موقع نوشتن حروف و واژه ها ( حتی بر روی کاغذ خط دار ) قادر نیستند اشکال صحیح حروف را بنویسند مثلا حرف (( الف )) را بیش از حد امتداد داده و از روی خط می گذرانند

مشکلات نوشتن صحیح حروف الفبا ( حرف نویسی ) گاهی بعضی دانش اموزان حروف را بیش از حد بزگ ئ یا کوچک می نویسند ودر بعضی موارد خطوط مستقیم ( افقی یا عمودی ) را به حالت قوس دار می نویسند ویا بالعکس

مشکلات نسخه برداری صحیح از واژه ها ( رو نویسی ) بعضی دانش اموزان شاید حروف سازنده ی واژه را با فاصله ی زیاد بنویسند مثل (( آ  ز  ا  د  ی )) یا این که حروف را بیش از حد به هم نزدیک نموده و صورت کلی واژه را مخدوش نمایند بسیاری از دانش اموزان در نوشتن حروف پیوسته که نیازمند حرکت های ظریف و دقیق و هماهنگ است با مشکلات جدی ای رو به رو شوند بعضی از انان نمی توانند بعد از نوشتن یک حرف بلافاصله به نوشتن حروف دیگر بپردازند به واسطه ی مشکلاتی که درنوشتن وجود دارد خطا هایی در نوشتن به وجود می آید

خطا های متداول در نوشتن

الف) کج نویسی بیش از حد که به دلایل متعددی مثل خیلی نزدیک بودن بازو به بدن و خیلی سفت گرفتن شست و دور بودن خیلی زیاد نوک قلم از انگشتان و صحیح نبودن جهت کاغذ و درست نبودن جهت حرکت قلم اتفاق می افتد

ب) راست نویسی بیش ازحد: عواملی مثل خیلی دور بودن بازو ازبدن وبسیار نزدیک بودن انگشتان به سرقلم-هدایت قلم به تنهایی توسط انگشت سبابه – نا صحیح بودن جهت  کاغذ در ایجاد ان تاثیرگذار است

پ ) پرفشار نوشتن که بر اثر فشار دادن بیش از حد انگشت سبابه و استفاده از قلم نا مناسب

ت ) کم رنگ نویسی بیش از حد به عواملی مثل بیش از حد کج یا  راست نگه داشتن قلم و چرخش نوک قلم به یک سمت و قطر بیش از حد قلم بستگی دارد

ث ) زاویه دار نویسی بیش از حد : به علت سفت بودن بیش از حد شست و بیش از حد شل نگه داشتن قلم و حرکت بیش از حد قلم اتفاق می افتد

ج ) نامرتب نویسی بیش از حد که چهار دلیل مهم برای این مورد و جود دارد که شامل نبود ازادی حرکت یا حرکت بیش از حد نماید دست و محکم گرفتن قلم و در آخر نا درست یا غمگین بودن موقعیت است   

چ ) فاصله گذاری بیش از حد که به واسطه ی پیشرفت بیش از حد سریع قلم به سمت چپ و حرکت بیش از حد و سریع جانبی ایجاد می گردد  

روش های ترمیمی

قبل از فرا گیری نوشتن طراحی عکس ها ی با قلم مو و انگشت دست روی شن و …. به امادگی قبل از نوشتن منجر می گردد

* در مرحله ی اول تعلیم خط خوبتر است که نمونه های حروف و واژه ها از تخته یا چیز های دیگر ساخته شوند به طوری که نوآموزان بتوانند ان ها را لمس کنند زیرا این عمل اشکال ان ها را در مغز کودکان تثبیت می نماید و نوشتنشان را برایشان اسان می سازد همچنین باعث می گردد که کودکان با شوق و رغبت به یادگیری حروف و واژه ها بپردازند

* پر رنگ نوشتن از روی متنی که به صورت کمرنگ نوشته شده نیز به خوبتر شدن خط کمک می نماید همچنین استفاده از کاغذ های پوستی و تمرین از روی واژه ها یا حروف نوشته شده نیز برای این منظور خوبتر است

* اگر بچه ها فشار بسیاری به کاغذ می اورند قادر هستیم از کاربن استفاده کنیم و از بچه ها بخواهیم طوری روی کاربن بنویسند که اثر بسیاری از نوشته های انها روی ورقه ی زیرین نیفتد

* اگر بچه ها سرشان را زیاد به دفتر نزدیک می کنند از ضعیف نبودن چشم ان ها  با ارجاع به پزشک مطمئن شوید

* دقت کنیم بچه ها کاغذ را بیش از حد کج نگذارند تا از کج نویسی ان ها جلو گیری شود

* اگر کودکی واژه ها را بیش از حد بزرگ یا کوچک می نویسد قادر هستید اندازه ی متوسطی برای واژه ها در نظر بگیرید و با گذاشتن خط فاصله بین واژه ها از کودک بخواهیدفاصله ی تعیین شده را پر نماید

* نا مرتب نوشتن تکالیف شاید به دلیل محدودیت حرکتی در دست باشد یا این که مداد را بیش از حد محکم در دست می گیرد یا موقعیت درستی در موقع نوشتن ندارد با بر طرف کردن هر یک از این علل دانش آ موز قادر هست خط بهتری داشته باشد

* سر مشق هایی را انتخاب کنیم که اعتماد به نفس دانش اموزان را تقویت نماید برای این منظوراز عبارت های آسان آغاز می نماییم

* دانش اموزان را تشویق کنیم تا باور های مثبتی در باره ی توانایی ها ی خود داشته باشند و میان تلاش و ارزش ها ی فردی دانش آموزان ارتباط محکمی بر قرار کنیم و به ویژه انان را تشویق کنیم تا به تلاش خود ارزش بدهند هدف قادر هست این باشد که دانش آموزان خوشنویسی را مهارتی مهم به شمار آورند.

* به دانش اموزان تکالیف و مسولیت هایی بدهیم که انجام انها برایشان جالب باشد و به این وسیله علاقه و انگیزه برای صحیح نوشتن و زیبا نویسی را در کودکان تقویت کنیم

* همکاری والدین و اموزگاران در این اموزش خیلی مهم است از والدین بخواهیم با در اختیار قرار دادن ابزا ر مناسب برای نوشتن و بازدید از نمایشگاه های خط و نقاشی خط دانش آموز و اموزگار را برای اموزش و فراگیر ی خوبتر این مهارت کمک کنند.

منبع:radiosalamat.ir

[ad_2]

منبع : بیتوته