معرفی کویر لوت بزرگترین کویر جهان

[ad_1]

عکس های کویر لوت

راهنمای سفر، عکس و هر آنچه که برای رفتن به دشت لوت می بایست بدانید

کویر لوت یا دشت لوت ( به انگلیسی : Dasht-e Lut ) بیابانی پهناور با وسعت ۱۲۰ هزار کیلومتر است که ۱۰ درصد ایران را در بر گرفته است. کویر لوت جزو مناطق خشک و خیلی گرم  و ۲۵ امین بیابان پنهاور جهان محسوب می گردد. 

تا زمان ها چال گرم مرکزی گندم بریان در کنار این کویر را به عنوام گرمترین نقطه زمین می شناختند . در سال ۲۰۰۵ رادیومتر فروسرخ ماهواره اکوآی ناسا دمای مناطق مرکزی کویر لوت را ۷۰.۷ درجه سانتیگراد اندازه گیری نموده است. 

در مجموع ترکیب آهن در سطح زمین و ماسه های تیره رنگ لوت دلیل دمای خیلی زیاد آن محسوب می گردد ولی باردهای ۱۲۰ روزه سیستاندر فصل تابستان عامل تعدیل هوای این منطقه محسوب می شوند.

کویر لوت مملو از ناشناخته هاست و به قدری جذاب و اسرار آمیز است که به عنوان نخستین اقر طبیعی ایران در فهرست مسراث یونسکو ثبت جهانی شده است. 

در حال حاضر شهداد و کلوت های کرمان تنها راه دسترسی به کویر لوت برای علاقمندان کویر گردی و بیابان گردی محسوب می گردد و سایر مناطق کویر لوت فاقد هر گونه صورتحساب ایمنی برای گردشگری است. 

خوبترین زمان سفر و بازدید از کلوت های شهداد فصل بهار و پاییز است. 

دشت لوت

کویر لوت یا بیابان لوت 

کویر لوت در جنوب شرقی ایران است و به عنوان بکرترین نقطه ایران شناخته می گردد.  واژه ” لوت ” در زبان بلوچی به معنی برهنه ، بی آب و علف ، تشنه و خالی از همه چیز است. بخش بزرگی از این بیابان را ماسه زار و ریگ زار تشکیل داده است و سایر مناطق حالت کویری دارد. 

بیایان به مناطقی گفته می شودکه بارش سالانه کمتر از ۵۰ میلی متر است و پوشش گیاهی خیلی فقیری دارد ولی کویر به زمین های رسی گفته می شودکه نمک خیلی بالایی داشته و به عنون شوره زار شناخته می شوند. 

زمان تشکیل بیشتر کویر ها به دوره سوم زمین شناسی برمیگردد که قبلا به جایشان دریاچه های باستانی قرار  داشته است و حالا در اثر تبخیر آب دریاچه ها در سالیان دور فقط نمک از آن ها به جا مانده است که مانع از رشد هر گیاهی در منطقه می گردد. 

بنا به تعریفی که در بالا گفته شد بیشتر زمین شناسان بر این باورند که تنها بخشی از بیابان پهناور لوت حالت کویری دارد بر این اساس درست نیست از اصطلاح کویر لوت استفاده شود. 

کویر لوت در نقشه ایران

کویر لوت کجاست؟

کویر لوت محدوده ای خیلی وسیع است که بخش هایی از سه استان سیستان و بلوچستان ، خراسان جنوبی و کرمان را فرا گرفته است. کویر لوت سوزان از شمال به جنو امتداد دارد ، از غرب با گسل نای بند و از شرق با گسل نهبندان محدود شده است. 

میانگین طول بیابان لوت از شما به جنوب حدود ۹۰۰ کیلومتر و از شرق به غرب حدود ۳۰۰ کیلومتر است. 

حدود ۷۰ درصد این بیابان وسیع در استان  کرمان و ۳۰ درصد دیگر در استان های خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان است. 

کویر نوردی در بیابان لوت معمولا ازمسیرهای شناخته شده انجام می گردد که پرطرفدار ترین آن ها منطقه شهداد و کلوت های کرمان است. 

اسرار کویر لوت

در باور عوام ، لوت مرکزی با قصه های ماوراءالطبیعه پیوند تنگاتنگی دارد.

کویر لوت به عنون صعب العبور ترین بیابان جهان شناخته می گردد. 

عده ای این مکان را شهر نفریت شده قوم لوط می دانند که به سنگ تبدیل شده است و وجه تسمیه نام گذاری کویر لوت را همین موضوع می دانند.

پای انسان هرگز به بخش هایی از کویر لوت نرسیده است. 

در حاشه کویر لوت و شهداد اثرهای تمدن های باستانی شامل سفالینه ها و ظروف سنگی مربوط به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح کشف شده است. 

بخش هایی از کویر مرکزی به قدری داغ  است که حتی باکتریها هم قادر به زنده ماندن در آنجا نیستند.

در منطقه زنگی احمد که هیچ اثری از آب و آبادانین نست ، اثرهای بنایی به شکل برج های مخروبه مشاهده می گردد که در اطرافش سفال و شیشه های رنگی کشف شده است. 

گفته می گردد که در سال های اخیر فسیلی از ناخن دایناسور در کویر لوت کشف شده است که البته نیاز به بررسی دقیق تر دارد.

بخش های مختلف کویر لوت

کویر لوت بیایانی پست با ارتفاع و ویژگی های جغرافیایی نامتقارن است و به واسطه شکل ناهمواریها و پراکندگی جغرافیایی ، زمین شناسان ، به صورت طبیعی کویر لوت را به سه بخش تقسیم نموده اند:

لوت شمالی

شمالی ترین منطقه لوت که زیادتر در استان خراسان جنوبی و اطراف بیرجند واقع شده و به نام لوت خراسان و لوت بیرجند شناخته می گردد.

ارتفاع آن در شمالی ترین نقطه به ۱۰۰۰ متر می رسد و به سمت جنوب تا ۵۰۰ متر کم شدن پیدا می نماید. 

بافت لوت شمالی ریگی و شنی است و قسمت جنوبی آن بریدگی های نامنظمی دارد که به رود شور بیرجند می رسد. 

وجود کوه ها و تپه های رسوبی و آتشفشانی در این منطقه جلب توجه می نماید که سبب بروز زلزله های بسیاری در لوت شمالی می شوند.

لوت مرکزی

لوت مرکزی متفاوت ترین قسمت کویر لوت محسوب می گردد. این بخش ۱۶۲ کیلومتر طول و ۵۲ کیلومتر عرض درد و به نام چاله لوت شناخته می گردد که پوشیده از توده های عظیم به هم پیوسته ماسه است. 

کویرهای نمک و گچ به طور پراکنده در این بخش یده می گردد که میتواند به کویر ملک محمد در بخش غربی ریگ یلان اشاره نمود. 

لوت جنوبی

جنوبی ترین منطقه کویر لوت که از دید پوشش گیاهی و اثرهای به جا مانده تمدن های باستانی ، پربارتر از دو قسمت قبلی است. این منطقه به نام لوت زنگی محمد شاخته می گردد که بخش عمده ای از استان کرمان و شمال سیستان و بلوچستان را در بر گرفته است و از لحاظ ژئومورفولوژی به سه بخش تقسیم می گردد :

دشت سر در کویر لوت

دشت سر یا سنگ فرش بیابان

متمایل  به مرکز کویر لوت است و علاقمندان بسیاری دارد . دشت سر از غرب به کلوت ها و کلوتک ها و از شمال به راه ارتباطی شهداد – نهبندان و منطقه های بالازرد و پوزه کال ، از شرق به ریگ یلان و از جنوب به هامون شور و لوت جنوبی می رسد. 

این منطقه در منبع های خارجی به نام هامادا ( به انگلیسی : Hamada )  شناخته می گردد که پوشیده از سنگ های کوچک و بزرگ است که انگار توسط استادکارانی توانمند کنار هم قرار گرفته اند. به همین علت به نام سنگ فرش بیابان شناخته می گردد.

علت پیدایش این منطقه بدون هر گونه پوشش گیاهی ، فرسایش باد، تغییرات شدید دما و فرسایش توسط آب های جاری است. 

کلوت های کویر لوت

کلوت ها

کلوت اصطلاحی محلی است که به خندق های عمیق و هرم های ماسه ای بزرگ گفته می گردد که در اثر فرسایش خاک بوجود آمده است و پدیده ای منحصر به فرد است.  کلوت های کویر لوت در ۴۲ کیلومتری شهداد و در محدوده ای با عرض ۸۰ و طول ۱۴۵ کیلومتر قرار دارد. 

این کلوت های تماشایی اصلی ترین جاذبه لوت به شمار می ایند که در اثر فرسایش رود شور و بادهای ۱۲۰ روزه سیستان بوجود آمده اند.

تپه های ماسه ای در کویر لوت

تپه های ماسه ای 

در قسمت شرقی لوت مرکزی ، محدوده ای ۵۰ هزار هکتاری پوشیده از تپه های ماسه ای قرار دارد که ارتفاع بعضی از این تپه های هلالی شکل یا برخان تا ۵۰۰ متر تخمین زده می گردد. 

پوشش گیاهی کویر لوت

در بخش های مرکزی کویر بوت به احتمال زیاد حیاتی وجود ندارد ولی در شرایط آب و هوای مساعد تر میتواند حیات موقتت و مقطعی مشاهده نمود مثلا در فصل بهار در منطقه دشت سر پس از باران های محدود فصلی گیاهان چمنی رشد میکنند که در زمانی کوتاه می سوزند و خشک می شوند. 

در بخش ریگ یلان گونه های متعدد گیاهان ماسه پسند قرار دارند از جمله اسکنبیل ، تاغ و نسی. تراکم این پوشش گیاهی در شرق لوت زیادتر است.

در ۲۰ کیلومتری منطقه شهداد ، درختان و درختچه های گز مشاهده می گردد. 

پوشش های گیاهی کویر لوت

گلدان های ماسه ای کویر لوت

یک یا زمتفاوت ترین منظره های کویر لوت ، نبکا یا گلدان های ماسه است که یک یاز جاذبه های شگفت انگیز و منحصر به فرد کویر لوت محسوب می گردد.

تل های ماسه ای که مثل گلدان ، درختچه های گز را در بر گرفته اند گاهی تا ۱۰ متر ارتفاع دارند.

از دید مقایسه میتوان بیان کرد که بلندترین نبکا در صحرای بزرگ آفریقا فقط ۳ متر ارتفاع دارد . 

این پدیده شگفت انگیز زمانی ایجاد می شد که سطحی هموار  ماسه ای رطوبت کافی داشته باشد. نمونه های بزرگتر و پیچیده تر با مخروط های زیادتر از ” نبکا ” در لوت وجود دارد که به نام ” ربدو ” شناخته می گردد . ربدودر کمتر نقطه ای از زمین به چشم می خورند.

جانوران کویر لوت

در شرق کویر لوت جانواران مقاوم به بی آبی زندگی می کنند از جمله مار ، پرندگان لاشخور ، جرد د، پامسواکی ، روباه ، گربه شنی و انواع آگما.

حدد ۷۰ گونه پرنده در کویر لوت زندگی میکنند که نقطه مشترک همه آن  ها رنگ سفیدشان است که بعث می گردد گرمای کمتری جذب بدنشان بشود. این پرندگان آب مورد نیازشان را از خوردن حشرات یا شبنم صبحگانی تامین می کنند. 

زیبایی کویر لوت در شب

مثل سایر مناطق بیابانی اختلاف دمای کویر لوت در روز و شب محسوس است. از آنجا که پوشش گیاهی بیابان کم است و گیاهی نیست که شبها فتوسنتز انجام دهد و دما را تعدیل نماید و عدم جذب گرمای روز توسط شن و ماسه ، سبب کم شدن دما در شبهای کویر می گردد.

البته بادهای ۱۲۰ روزه سیستان نقش تعدیل کننده هوای کویر لوت را ایفا میکنند و سبب می شوند که در روز دما خیلی افزایش نیابد و در شب کم شدن دمای کمتری احساس شود. 

آسمان شب کویر لوت بهشت ستاره شناسان محسوب می گردد و بکر بودن لوت نسبت به سایر بیابان های ایران سبب شده عکاسان و ستاره شناسان و محققان بسیاری به این منطقه سفر کنند. 

دریاچه کویر لوت

دریاچه کویر لوت

شماری روان آب به خصوص در حاشیه کویر وجود دارد . بازمانده بسترهای خشکیده رودها و فرسایش زمین در چاله مرکزی رود نشان دهنده وجود روهای پرآب در گذشته در این منطقه بوده است که امروزه موقع بارش های فصلی با کمی آب روان می شوند.

در قسمت غربی کویر لوت به علت وجود کوههای مرتفع کرمان ، چند رود از سمت کوه به چاله مرکزی سرازیر می شوند  بیشتر در تمم سال آب کافی دارند.

رود شور در شمال غرب منطقه از آب بسیاری برخوردار است. 

آب رود شور در چاله های بین کلوت روی زمین پخش می گردد و زمین های اطراف را در تمم طول سال مرطوب نگه می دارد. پروانه هایی که در این منطقه زندگی می کنند آب بدنشان را از رطوبت خاک تامین مینمایند.

در اطراف شهدار دو رود بزرگ دیگر به سمت لوت می رون که مقدارکمی از آبشان به مصارف کشاورزی می رسد.

بارش های فصلی قابل توجه در سال ۱۳۹۸ سبب ایجاد دریاچه ای در منطقه شهداد شد که سبب حیرت همگان شد ه است. این دریاچه به نام ” جون نمکسر ” شناخت می گردد و به اندازه ای زیباست که بازدیدکنندگان بسیاری به سمت رنگ فیروزه ای آندر وسط بیایان سوزان جلب کردده است. 

این دریاچه در راه شهداد به نهبندان تشکیل شده و بخش بسیاری از جاده را زیر آب برده است. 

رود شور در کویر لوت

راه رفتن به کلوت شهداد در کویر لوت

برای رفتن به کلوت شهداد ابتدا می بایست به کرمان بروید. فاصله تهران تا شهداد از راه زمینی حدود ۱۰ ساعت ست و به علت جاده های ناهموار شهداد ، مسافت از شهداد به سمت کلوت ها حدود ۲ ساعت طول می کشد. 

در طول راه تهران به شهداد از شهرهای قم ، کاشان ، یزد ، رفسنجان و کرمان عبور می نمایید.

برای استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی از هر قسمت کشور می بایست مقصدتان را کرمان انتخاب نمایید و از انحا به سمت شهداد بروید. 

از شهداد تا ابتدای منطقه کلوت ها حدود ۴۵ کیلومتر راه است. در کیلومتر ۲۰ جاده شهداد به سمت کلوتها به یک سه راهی می رسید که سمت راست به سمت کمپ کویری می رود. 

منطقه کلوت های شهداد به سه بخش سبز ، نارنجی و قرمز تقسیم می گردد که بازدید از منطقه سبز برای عموم آزاد است ولی بازدید از منطقه نارنجی و قرمز ممنوع بوده و برای ورود به این منطقه نیاز به راهنما و گرفتن مجوز دارید. 

از آنجا که احتمال گم شدن در کویر خیلی خیلی زیاد است حتی اشخاص حرفه ای هم بدون حضور راهنما به مشکل خواهند خورد. 

عکس های کویر لوت

شهر باستانی کلوت های شهداد

شهر باستانی شهداد مرکز حکومت ” آرتا ” در ایران باستان بده  است  و قدیمی ترین پرچم فلزی جهان به نام ” درفش شهداد ” در این منطقهکشف شده است.

امکانات گردشگری این شهر ناکافی است ولی پدیده بی مانند کلوتها و جاذبه های خیال انگیز کویری بسیاری دارد. قدمت کلوت های شهداد به ۲۰ هزار سال قبل می افتد.

 بازدید از کلوت های این منطقه شما را به سمت تمدن های باستانی می کشاند. نام علمی این پدیده ” یاردانگ ” است . این پدیده سحر انگیز زمین شناسی به عنوان چهارمین اثر طبیعی شگفت انگیز شناخته می شد.

یاردانگ یا کلوت ها برجستگی هایی هیتندد که در بین خندق ها و شیارهای U شکل قرار  گرفته اند و در راس آن ها زاویه ای قائمه دیده می گردد ولی در سمت رو به باد یاردانگ ، سطحی با شیب تند قرار دارد.

یاردانگها در طی فرسایشی ۲۰ هزار ساله توسط باد و آب تراشیده شده اند و تبدیل به هنر دست ماندگار طبیعت شده  اند . شن و ماسه هایی که توسط بادهای شدید در هوا به پرواز در می آیند در طی سالیان در برخورد با صخره ها سبب صیقل دادن و تراش خوردن آنها شده اند. رود شور کویر هم مثل سفالگری کهنه کار با حوصله در شکل گیری کلوت ها نقش داشته است. 

کم ارتفاع ترین نقطه فلات ایران با ارتفاع ۵۶ متر از سطح آب در شهداد قرار درد. 

کلوت های شهداد در سعت ۱۱ هزار کلومتر مربع و با کمتر نشانه های حیات قرار  گرفته اند.

در سال ۶۵  جسد ۱۵ گاو در این منطقه کشف شده بود که به علت حرارت  و نمک زیاد خاک زیاد بدون پوسیدگی خشک شده بودند. 

برای سفر به شهداد میتوانید در کمپ های اختصاصی مثل کمپ کویری شهداد که با کپرهایی از جنس درخت خرما ساخته شده ا ست یا اکوکمپ ستاره لوت اقامت نمایید. 

اقامت گاههای بوم گردی پرشماری در این منطقه وجود درد از جمله اقاتگاه عقیق ، کلوت ، گندم بریان ، کاشکیلو ، نبکا ، یادگار ، ترنج ، درفش ، شب های  پر ستاره و غیره . 

تفریحات کویر لوت

امکانات رفاهی و تفریحی کویر لوت کمتر از کویر مرکزی است ولی جاذبه های منحصر به فرد و متفاوتی دارد که میتواند برای گردشگران جذاب باشد. 

سافاری در کویر لوت

موتورسواری و سافاری در لوت

اگر به ماجراجویی در طبیعت بکر و آفرود و مشاهده مناظر بی بدیل کویر لوت علاقمندید میتواند با اجاره کردن وسیله نقلیه در کویر به گردش بپردازید.

شترسواری در کویر لوت

شتر سواری در لوت

سفر به کویر بدون تماشای شترها یا شتر سواری لطفی ندارد. در کویر لوت میتوانید این فرصت را مغتنم شمرده و شتر سواری را تجربه نمایید. 

عکاسی و پیاده روی در کویر لوت

مناظر کویر خیلی بکر و زیبا است. ف گام زدن در مناطق حاشیه ای حفاظت شده فرصتی عالی برای گرفتن عکسهای منحصر به فرد از طبیعت و از خودتان به شما میدهد که هیچ کجای دیگر امکان تکرارش برای شما وجود نخوهد داشت. 

تماشای آسمان شب کویر

تماشای ستارگان شب در آسمانی شفاف و بدون آلودگی یکی از شاخصه های سفر به مناطق کویر است. زیباترین منظره ای که به عمرتان ندیده اید را میتوانید با تماشای آسمان شب کویر تجربه نمایید. از آنجا که اقامت شبانه در کویر کار خیلی خطرناکی است حتما برای اقامت شبانه در کمپ بمانید.

قلعه شفیع آباد در کویر لوت

قلعه شفیع آباد

قلعه شفیع آباد در ابتدا به عنوان کاروان سرا مورد استفاده قرار می گرفت که تزئینات آجری منحصر به فردی دارد و بخش عمده روستای شفیع آباد را تشکیل میدهد.

آب انبار شهداد

آب انبار تاریخی شهداد به نام آب انبار حاج محمد تقی شناخته می گردد و یکی از جاذبه های شهر به حساب می آید. از این آب انبار به عنوان محلی برای ذخیره مواد فاسد شدنی در گرمای کویر استفاده می شده است.  

[ad_2]

منبع : بیتوته