لوگو چشم انداز cheshmandaz.ir

چاه های تل آب در قشم : شاهکاری از خلاقیت در دل کویر


چاه های طلا قشم, لافت قشم, جاذبه گردشگری قشم

چاه های تل آب در قشم

 

چاه های طلا قشم؛ سفری به اعماق تاریخ و فرهنگ در دل کویر

چاه های طلا قشم یکی از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی جزیره قشم هستند که به علت ارزش و زیبایی خود، هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب می‌کنند. این چاه‌ها که از دوران کهن به جا مانده‌اند، نمادی از هوش و خلاقیت ساکنان قدیمی این منطقه هستند. در این نوشته از بیتوته، به بررسی تاریخچه و ویژگی‌های این چاه‌ها خواهیم پرداخت. 

چاه های تل آب در قشم

در قلب جزیره قشم، جایی که آسمان آبی در آغوش ماسه‌های طلایی فرو می‌رود، گنجینه‌ای از ابتکار و خلاقیت بشر نهفته است. چاه‌های طلاقشم ، که با نام‌های دیگری چون چاه‌های تلاافت ، چاه‌های تل آو و گاه به اشتباه چاه‌های طلا قشم نیز می‌شوند، یادگاری از دوران گذشته که حکایتی از عزم و اراده مردمان این دیار را برای شرایط سختی بیان می‌کنند.

 

در جزیره قشم، بر خلاف بسیاری از نقاط دیگر ایران، امکان حفر قنات برای دسترسی به آب شیرین وجود ندارد. جلسات آب، همواره یکی از بزرگترین چالش‌های زندگی در این جزیره زیبا بوده است. اما این مشکل، خلاقیت ساکنان قشم را به چالش کشید و آنها را به راه حلی نوآورانه برای ذخیره آب شرب رهنمون یافت.

 

چاه های تلا مجموعه های از 366 حلقه چاه هستند که در عمق زمین حفر شده اند. این چاه‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که آب باران را جمع‌آوری و ذخیره کنند. هر چاه به طور ویژه با سنگ و ساروج ساخته شده و عمق آن به 3 تا 5 متر می‌رسد.

 

نبوغ این طرح در آن است که چاه‌ها در دو ردیف موازی و با شیب ملایم حفر شده‌اند. این شیب به گونه‌ای است که آب باران از ردیف بالاتر به ردیف پایین‌تر هدایت می‌شود و در آخر در مخزنی که در پایین‌ترین نقطه قرار دارد، جمع آوری می‌شود.

 

چاه های تلا نه تنها منبعی حیاتی برای تامین آب شرب اهالی لافت بوده است، بلکه به عنوان سیستمی خنک کننده نیز عمل می‌نمودند. سایه ایجاد شده توسط دیواره‌های چاه‌ها، در گرمای سوزان کویر، پناهگاهی خنک برای رهگذران و ساکنان لافت فراهم می‌نمود.

 

فصل‌، چاه‌های تلا به عنوان از جاذبه‌های گردشگری قشم یکی می‌شوند. این چاه‌ها به عزم و اراده مردم قشم در رویارویی با چالش‌های محیطی و نمادی از خلاقیت و نوآوری آنها در حل مشکلات هستند.

 

بازدید از این مجموعه تاریخی، فرصتی برای آشنایی با شیوه زندگی سنتی مردم قشم و درک خوبتر چالش ها و راه حل های آنها در گذشته است. گشتی در میان این چاه‌های کهن، حکایتی از همت و پشتکار مردمانی را روایت می‌نماید که تسلیم شرایط سختی نمی‌گیرد و با خلاقیت خود، بر مشکلات غلبه می‌نماید.

  

دیوارهای چاه‌های تلا از سنگ و ساروج ساخته شده و کف آنها با لایه‌های از گچ پوشیده شده است. این مصالح به حفظ خنکای آب و پیشگیری از نفوذ به داخل کمک می‌کنند.

 

در هر چاه از جنس چوب است و به طور کامل چاه را می‌پوشاند. این کار مانع از تبخیر آب و آن توسط گرد و غبار می‌شود.

 

هر چاه دارای یک کانال آبرسانی است که آب را از سطح زمین به داخل چاه هدایت می نماید. این کانال‌ها به گونه‌های طراحی شده‌اند که مانع از ورود سیلاب به داخل چاه‌ها می‌شوند.

 

موقعیت فعلی چاه‌های تلا 

فصل‌، چاه‌های تلا به عنوان از جاذبه‌های گردشگری قشم یکی می‌شوند. این چاه‌ها به عزم و اراده مردم قشم در رویارویی با چالش‌های محیطی و نمادی از خلاقیت و نوآوری آنها در حل مشکلات هستند.

 

بازدید از این مجموعه تاریخی، فرصتی برای آشنایی با شیوه زندگی سنتی مردم قشم و درک خوبتر چالش ها و راه حل های آنها در گذشته است. گشتی در میان این چاه‌های کهن، حکایتی از همت و پشتکار مردمانی را روایت می‌نماید که تسلیم شرایط سختی نمی‌گیرد و با خلاقیت خود، بر مشکلات غلبه می‌نماید.

 

با وجود مهم تاریخی و فرهنگی چاه‌طلا ، در حال حاضر بسیاری از این چاه‌ها به علت وقوع بارندگی، عدم لای‌روبی و فرسایش، بلااستفاده‌شده‌اند. حفاظت و احیای این مجموعه ارزشمند، گامی برای حفظ هویت تاریخی و فرهنگی جزیره قشم و معرفی آن به نسل‌های آینده است.  

 

چاه های طلا قشم, لافت قشم, جاذبه گردشگری قشم

چاه‌های تلا لافت

 

گذری بر تاریخ چاه‌های تلا: شاهکاری از خلاقیت در دل کویر

چاه‌های تلا به نوبه خود یکی از جالب‌ترین دست‌ساخته‌های بشر هستند که تاریخچه ساخت آن‌ها به بعد از اسلام برمی‌گردد و امروزه توجه بسیاری از گردشگران را به خود معطوف نموده‌اند. قدمت این چاه‌ها را حدود ۴۰۰ سال تخمین می‌زنند. چاه‌های تلا و دو برج دیده‌بانی بالای آن‌ها در واقع اثرهای تاریخی و باستانی مربوط به قرن ۱۷ میلادی هستند. برج‌های دیدبانی در بالای چاه‌های تلا برای نگهبانی ساخته شده‌اند.

 

عده‌ای در روستا معتقد هستند که چاه‌های تلای لافت در دوران هخامنشیان و سال ۹۷۶ هجری شمسی، برای نجات مردم از بی‌آبی، به دستور «خواجه کریم» حاکم وقت لافت حفر شده و درخت زیارت قدمگاه او است. برای حفر این چاه‌ها از فناوری ذخیره آب پارسیان جزیره‌نشین هخامنشی و زرتشتی بهره گرفته شده است. چاه‌های تلا در ۲۷ دی ماه ۱۳۷۷ با شماره ۲۱۹۵ در فهرست اثرهای ملی به ثبت رسیده‌اند.

 

چاه های طلا قشم, لافت قشم, جاذبه گردشگری قشم

جاذبه‌های تاریخی و طبیعی جزیره قشم

 

چاه‌های تلا همواره نگهبان داشته‌اند و این نگهبان یکی از زنان روستا بوده است. محافظت از چاه‌های آب تلا توسط یک بانوی نگهبان زن، می‌تواند به افسانه ناهید یا آناهید، «بانوی آب، باران و باروری» در مذاهب ایران باستان برگردد. آناهید خدایی محبوب بود و همواره علاقه و احترام بسیاری در بین پیروان خود داشته است.

 

به گفته بومیان، بانوی محافظ آب در محل چاه‌ها ساکن شده و شبانه‌روز در آنجا زندگی می‌نموده است. تکلیف این فرد مشخص کردن نوبت چاه و مشخص کردن نوبت برداشت آب بین اهالی بود. به گفته بعضی ریش‌سفیدان لافت و نوه آخرین نگهبان چاه، بعضی از چاه‌ها آب شیرین نداشته‌اند و بانوی محافظ فقط از چاه‌های آب شیرین محاظت می‌نمود.

 

 

تقدس چاه‌های تل آو

چاه‌های تل آو برای مردم لافت خیلی مقدس هستند. آنها در کنار این چاه‌ها قربانی می‌دهند و همچنین به درختانی که در اطراف چاه‌ها قرار دارند، دخیل می‌بندند. هر کدام از چاه‌ها به گویش محلی نام مشخصی دارد از جمله غرابو، لوینی و عاشوری.

 

چاه های طلا قشم, لافت قشم, جاذبه گردشگری قشم

چاه های طلا در قشم

 

چاه‌‌های تلا کجاست؟

چاه‌های تلا لافت همانطور که گفته شد در بندر لافت و پشت قلعه نادری (قلعه تاریخی لافت) واقع شده و از شهر قشم حدود ۶۷ کیلومتر فاصله دارد. برای بازدید از چاه لافت ابتدا می بایست به روستای لافت بروید. روستای لافت دارای دو بخش «لافت قدیم» و «لافت جدید» است. در مورد نام روستای لافت نیز می بایست اشاره نمود که معنای اسم این روستا یعنی «مهر و موم شده» و اشاره به بسته بودن راه از قشم به سمت لافت دارد. لافت در دماغه شمالی قشم قرار داشته و از این لحاظ بندر آن در طول تاریخ همواره مورد توجه حاکمان بوده است. 

 

چاه های طلا قشم, لافت قشم, جاذبه گردشگری قشم

سفر به چاه های طلا قشم 

 

هسته مرکزی روستای لافت حول چاه‌های تلا و در امتداد خط ساحلی ساخته شده است و از گوشه و کنار به دریا و تپه‌های کم ارتفاع می‌رسد. این روستا در شمال غربی قشم و خشکی شمالی جزیره قرار دارد. روستای لافت عمده شهرت خود را مدیون چاه‌های لافت و بندر اصلیش است که جزئی از سایت «ژئوپارک قشم» است. هر چند که در سایر مناطق قشم از جماه «چاه‌کوه» و «چاکاویر» روستای گوران نمونه‌ای از این چاه‌ها وجود دارد اما شهرت چاه‌های لافت از آن‌ها پیشی گرفته است. زمانی که به روستای لافت رسیدید برای دیدن چاه تلا به سمت مسجد جامع و قلعه تاریخی نادری حرکت نمایید. در حد فاصل این دو جاذبه گردشگری قشم و سمت ارتفاعات شرق روستا می‌توانید این ۳۶۶ حلقه چاه با معماری شگفت‌انگیزش را مشاهده نمایید. 

 

سوالات متداول در خصوص چاه های طلا در قشم

1. چاه های طلا در قشم برای چه ساخته شده اند؟

چاه های طلا در اصل برای جمع آوری و ذخیره آب باران ساخته شده بودند. در جزیره قشم، به علت ذکر منبع های آب شیرین، یافتن راه حلی برای ذخیره باران آب حیاتی بود. این چاه ها با طراحی به فرد خود، آب باران را جمع آوری و در مخازن زیرزمینی ذخیره می نمودند.

 

2. قدمت چاه های تلا چقدر است؟

قدمت چاه های طلا به دوران بعد از اسلام برمی گردد و گفته می گردد که حدود 400 سال قدمت دارند.

 

3. آیا از چاه های طلا در حال حاضر هم استفاده می گردد؟

متاسفانه در حال حاضر بسیاری از چاه های طلا به علت بارندگی، عدم لایروبی و فرسایش، بلااستفاده شده اند. با این حال، بعضی از آنها همچنان به عنوان جاذبه گردشگری مورد بازدید قرار می گیرند.

 

4. نگهبانان چاه های تلا چه کسانی بودند؟

در طول تاریخ، چاه های تلا همیشه نگهبانانی داشته اند. این نگهبانان، که معمولاً از روستا بودند، وظایفی را که از زنان محافظت می‌نمودند، کنترل می‌نمودند و آب را حفظ می‌نمودند.

 

5. آیا چاه های تلا ارزش بازدید دارند؟

بله، چاه های تلا یکی از جاذبه های گردشگری مهم جزیره قشم به شمار می روند. بازدید از این چاه ها قادر هست شما را با تاریخچه و شیوه زندگی مردم قشم در گذشته آشنا نماید. همچنین، معماری به فرد این چاه ها، آنها را به مکان جالبی برای تبدیل نموده است.

  

سخن پایانی: سفری به اعماق تاریخ و فرهنگ در دل کویر

سفر به چاه های طلا قشم سفری به اعماق تاریخ و فرهنگ در دل کویر است. این مکان باستانی و زیبا، نمادی از گذشته پرافتخار و هوش مردمان کهن این منطقه است که همچنان جذابیت خود را حفظ نموده است. در این نوشته از بیتوته، تلاش کردیم تا به بررسی جنبه‌های مختلف این چاه‌ها و ارزش تاریخی آن‌ها بپردازیم. امیدواریم با بازدید از این مکان، تجربه‌ای بی‌نظیر و آموزنده داشته باشید.

 

 

 



منبع : بیتوته

بیشتر بخوانید :

آخرین دیدگاه‌ها