لوگو چشم انداز cheshmandaz.ir

خانه سردار جلیل یکی از ثروتمندان ایران در عصر قاجار


خانه لطفلی خان سردار جلیل

خانه سردار جلیل

 

لطفعلی خان سردار جلیل از بزرگ‌ترین مالکان مازندران

خانه سردار جلیل یکی از اثرهای تاریخی با ارزش در ایران است که جذابیت‌های فرهنگی و معماری ویژه‌ای دارد. در این نوشته از بیتوته به بررسی تاریخچه و ویژگی‌های این خانه پرداخته می‌شود. این خانه نمونه‌ای از معماری سنتی ایرانی با تزئینات منحصر به فرد است.

خانه سردار جلیل مربوط به دوره قاجار است و در ساری، خیابان جمهوری، کوچه سردار واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۴۰۱ به‌عنوان یکی از اثرهای ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

لطفعلی خان سردار جلیل از بزرگ‌ترین مالکان مازندران و یکی از ثروتمندان ایران در عصر قاجار بود. این بنا پیش از انقلاب مدتی به عنوان دبیرستان غیرانتفاعی مهرگان استفاده می‌شد. در سال ۱۳۵۹ شخصی به نام میرنژاد این ملک را خریداری نمود و تا چند سال قبل در آنجا سکونت داشت. بعد از فوت وی، این خانه برای زمان‌ها بلااستفاده بود. حدود دو سال قبل، این ملک به شرکت عمران و مسکن سازان استان مازندران جهت مرمت و کاربری فرهنگی فروخته شد. علی‌رغم تلاش‌های زیاد، هیچ‌گونه بودجه‌ای به این بنای تاریخی که پتانسیل بالای گردشگری و توریستی دارد، تخصیص نیافت و این میراث فراموش‌شده با وجود عوامل تخریبی زیاد و نادیده گرفتن متولیان همچنان استوار است.

 

خانه سردار جلیل یکی از ثروتمندان ایران در عصر قاجار

خانه لطفلی خان سردار جلیل

 

ساری با طبیعت زیبا و ساحل دریای کاسپین در فرح‌آباد و وجود اثرهای تاریخی از قطب‌های مهم گردشگری محسوب می‌شود. علاوه بر پل، حمام، کاخ و مسجدی که در فرح‌آباد و مربوط به دوره صفویه است، در خود شهر ساری نیز اثرهای تاریخی چون مسجد، بازار، آب‌انبار و خانه‌های تاریخی مثل کلبادی و سردار جلیل وجود دارد.

 

لطفعلی خان سردار جلیل از بزرگ‌ترین مالکان مازندران

خانه سردار جلیل یکی از ثروتمندان ایران در عصر قاجار

 

از میدان ساعت به سمت خیابان جمهوری که بروید، به کوچه‌ای به نام کوچه سردار می‌رسید؛ «خانه لطفعلی‌خان سردار جلیل ساروی» در همین کوچه قرار دارد. وی از ملاکین و فرماندهان محلی بوده و بخش بزرگی از منطقه ساری را زیر فرمان داشته است.

 

خانه سردار جلیل مربوط به دوره قاجار

لطفعلی خان سردار جلیل از بزرگ‌ترین مالکان مازندران

 

این خانه سه طبقه دارای پلانی مستطیل شکل است که به دستور سردار جلیل توسط معماران اصفهانی ساخته شده و تماما از خشت با نمای آجری است. طبقه اول سه اتاق دارد که با درهای چوبی به هم راه دارند. طبقه دوم مثل طبقه اول است با این تفاوت که ۹ در دارد که تامین‌کننده نور اتاق‌ها است و طبقه سوم نیز مثل طبقات اول و دوم، سه اتاق دارد و دورتا دورش را ایوان گرفته که نوعی بهارخواب برای شب‌های شرجی تابستان محسوب می‌شده است.

 

خانه لطفلی خان سردار جلیل

خانه سردار جلیل مربوط به دوره قاجار

 

معماری این خانه متاثر از خانه‌های دوره قاجار و تلفیقی از معماری سنتی و عصر قاجار است. مصالح به کار رفته در این بنا شامل قلوه‌سنگ، آهک، چوب، سفال و ساروج است. در پیِ این بنا برای پیشگیری از خزه بستن از آهک استفاده شده و جنس بام و ستون‌های نگه‌دارنده سقف از چوب است. از ویژگی‌های مهم این خانه سه طبقه این است که در آن آهن به کار نرفته است. بام پس از تیرریزی با چوب، پوششی از سفال دارد.

 

خانه سردار جلیل یکی از ثروتمندان ایران در عصر قاجار

خانه سردار جلیل

 

این خانه ۲۵۰۰ متری شامل یک اندرونی و فضای بیرونی است که بنای اصلی در بخش اندرونی همان بنای سه طبقه با پلان مستطیلی است و دو دَر دارد. یک دَر در کوچه سردار قرار دارد و دَرِ دیگر در کوچه پشتی به نام بهرام‌اتر باز می‌شود. دَرِ اول (کوچه سردار) محل آمد و شد ساکنین و بزرگان بوده زیرا حیاط اندرونی با ورودی کوچه سردار در ارتباط است و دَرِ دوم (کوچه بهرام‌اتر) مربوط به رفت و آمد رعایا و چارپایان بوده و همان حیاط بیرونی است که اصطبل نیز در همان‌جا قرار دارد. مورد عجیبی که در مورد این بنا وجود دارد این است که کل مجموعه با این بزرگی فاقد حمام بوده است.

 

لطفعلی خان سردار جلیل از بزرگ‌ترین مالکان مازندران

خانه لطفلی خان سردار جلیل

 

این ساختمان قبل از انقلاب مدتی مدرسه بوده، در سال ۱۳۵۹ شخصی به نام میر‌نژاد آن را خریداری نموده و در آن ساکن شده است. در سال‌های بعد، بنا در معرض باد و باران بوده و تا حد بسیاری صدمه دیده است. در سال‌های اخیر، شرکت عمران و مسکن سازان استان مازندران بنا را خریده است اما مجموعه همچنان بلااستفاده باقی مانده و مرمت نشده است. این بنا در اسفند ۱۳۸۰ به ثبت اثرهای ملی رسیده است.

 

 



منبع : بیتوته

بیشتر بخوانید :

آخرین دیدگاه‌ها